Xung đột Trung Đông tác động sâu rộng đối với châu Á

Các diễn giả tại hội thảo. (Ảnh: Việt Dũng/Vietnam+)

Ngày 27/3, Viện các vấn đề quốc tế Singapore (SIIA) phối hợp với Viện nghiên cứu Trung Đông (MEI) thuộc Đại học Quốc gia Singapore tổ chức hội thảo về cuộc xung đột Trung Đông.

Tại hội thảo, các chuyên gia nhận định xung đột Trung Đông hiện nay tiềm ẩn nguy cơ leo thang, gây tác động sâu rộng đến khu vực châu Á, đặc biệt trong lĩnh vực năng lượng và kinh tế.

Tại phiên thảo luận, Giáo sư Joseph Liow, Chủ tịch MEI, nhận định cả Mỹ và Iran đều mong muốn chấm dứt xung đột, song bất đồng sâu sắc về điều kiện kết thúc khiến nguy cơ leo thang trong những tuần tới là rất lớn.

Giáo sư Liow cho rằng Washington đang rơi vào tình thế khó khăn khi chưa xác định rõ mục tiêu chiến lược. Mặc dù đạt được một số kết quả quân sự, kỳ vọng về một chiến thắng nhanh chóng không trở thành hiện thực.

Ông cũng cảnh báo việc loại bỏ tầng lớp lãnh đạo cấp cao tại Iran có thể khiến các lực lượng kế cận trở nên cứng rắn hơn, đồng thời thúc đẩy chủ nghĩa dân tộc và làm gia tăng động lực phát triển năng lực hạt nhân của Tehran.

Giáo sư Liow cho rằng khả năng thay đổi chế độ tại Iran là thấp do thiếu một lực lượng đối lập thống nhất, trong khi các thể chế nhà nước vẫn duy trì được khả năng chống chịu.

Ông cũng nhận định yếu tố giáo phái có vai trò nhất định, song các tính toán an ninh hiện tại của các nước vùng Vịnh mang tính quyết định hơn.

Về phía Israel, Chủ tịch MEI nhận định dường như Tel Aviv sẵn sàng theo đuổi chiến dịch dài hạn nhằm giải quyết “vấn đề Iran,” trong khi các nước vùng Vịnh, sau khi trở thành mục tiêu tấn công, đã điều chỉnh lập trường và gây sức ép buộc Mỹ phải chịu trách nhiệm kết thúc xung đột.

Về vai trò của Trung Quốc, ông nhận định Bắc Kinh đang giữ lập trường thận trọng, ưu tiên ổn định quan hệ với Mỹ và bảo vệ lợi ích kinh tế tại khu vực vùng Vịnh.

Ở góc độ luật pháp quốc tế và tác động khu vực, ông Simon Tay, Chủ tịch SIIA, cho rằng các quy định về sử dụng vũ lực và quyền tự vệ gần như không được tuân thủ trong cuộc xung đột hiện nay.

Theo ông, việc các nước thứ ba, trong đó có ASEAN, lên tiếng về luật pháp quốc tế là cần thiết nhằm duy trì các chuẩn mực chung, dù khó có thể kỳ vọng vào sự chỉ trích trực tiếp đối với Mỹ do nhiều nước trong khối có quan hệ thân thiết với nước này.

Ông Tay cũng cảnh báo xung đột có thể tiếp diễn dưới nhiều hình thức, bao gồm các hoạt động gián tiếp thông qua các lực lượng ủy nhiệm hoặc không gian mạng. Đáng chú ý, nguy cơ gián đoạn các tuyến hàng hải chiến lược như eo biển Hormuz và Biển Đỏ có thể gây áp lực lớn lên kinh tế toàn cầu, đặc biệt là châu Á - khu vực phụ thuộc nhiều vào nguồn cung năng lượng từ Trung Đông.

Thực tế, nhiều nước ASEAN hiện đang nỗ lực ứng phó với việc gián đoạn nguồn cung dầu, trong đó Philippines ngày 24/3 đã ban bố tình trạng khẩn cấp quốc gia về năng lượng liên quan tới tình hình xung đột tại Trung Đông.

Tuy nhiên, ông đánh giá một số nước ASEAN trong đó có Singapore chủ yếu chịu tác động về giá cả hơn là nguồn cung do có hệ thống cung ứng năng lượng tương đối ổn định.

Quang cảnh hội thảo. (Ảnh: Việt Dũng/Vietnam+)

Trong khi đó, bà Angela Mancini, lãnh đạo công ty tư vấn Control Risks, cho biết từ góc độ doanh nghiệp, rủi ro ban đầu tập trung vào an toàn con người và tài sản, sau đó lan sang vấn đề gián đoạn chuỗi cung ứng năng lượng và các ngành liên quan như phân bón, nông nghiệp và du lịch. Bà nhận định chi phí kinh tế đang gia tăng mang tính cơ cấu, trong bối cảnh Iran kiểm soát eo biển Hormuz.

Liên quan đến tình hình nội bộ Mỹ, bà Mancini cho biết tỷ lệ ủng hộ của Tổng thống Donald Trump đang giảm, trong khi chi phí chiến tranh dự kiến lên tới 200 tỷ USD có thể trở thành yếu tố ảnh hưởng đến cục diện chính trị, đặc biệt trong bối cảnh chuẩn bị bầu cử giữa nhiệm kỳ. Bà cũng lưu ý sự chia rẽ trong nội bộ phong trào ủng hộ ông Trump về vấn đề chiến tranh.

Kết thúc hội thảo, các diễn giả nhấn mạnh diễn biến xung đột vẫn rất khó dự đoán, song chắc chắn sẽ có tác động sâu rộng tới khu vực châu Á. Việc theo dõi sát tình hình và tăng cường đối thoại chính sách là cần thiết trong bối cảnh bất ổn địa chính trị gia tăng hiện nay.

SIIA là một trong những viện nghiên cứu lâu đời nhất tại Singapore, được thành lập từ năm 1962, tập trung nghiên cứu các vấn đề khu vực và toàn cầu, đặc biệt là ASEAN và phát triển bền vững./.

(Vietnam+)