Châu Âu hướng tới việc giảm bớt sự phụ thuộc vào quốc phòng của Mỹ

Phát ngôn này được đưa ra do từ khi trở lại Nhà Trắng vào năm ngoái, Tổng thống Mỹ Donald Trump đã đe dọa sẽ thâu tóm đảo Greenland (một lãnh thổ tự trị của Đan Mạch) làm gia tăng đáng kể những nghi ngờ của Châu Âu về cam kết của Washington trong việc bảo vệ lục địa này thông qua liên minh Hiệp ước Bắc Đại Tây Dương (NATO).

Trong khi xung đột Nga – Ukraine bước sang năm thứ năm, các nhà lãnh đạo Châu Âu tuyên bố họ sẽ đẩy nhanh nỗ lực tăng cường khả năng phòng thủ của chính mình và giảm bớt sự phụ thuộc vào Mỹ.

Về lý thuyết, điều đó đặt họ cùng quan điểm với Tổng thống Trump. Chính quyền của ông Trump cho biết họ kỳ vọng Châu Âu sẽ đảm nhận trách nhiệm chính trong việc phòng thủ thông thường của lục địa trong những năm tới. Đổi lại, Washington sẽ duy trì “chiếc ô” hạt nhân của mình đối với Châu Âu và tuân thủ hiệp ước phòng thủ chung của NATO.

Thủ tướng Đức Friedrich Merz, Tổng thống Pháp Emmanuel Macron và Thủ tướng Anh Keir Starmer đã cam kết tại Hội nghị An ninh Munich về một “trụ cột châu Âu” mạnh mẽ hơn trong NATO. Nhưng một khả năng phòng thủ nội địa mạnh mẽ hơn cũng là một biện pháp phòng ngừa trước việc ông Trump hoặc một nhà lãnh đạo Mỹ tương lai quyết định không bảo vệ châu Âu.

Một dấu hiệu khác cho thấy sự lo ngại xung quanh các cam kết an ninh của Mỹ là việc Thủ tướng Đức Friedrich Merz cho biết ông đã bắt đầu đàm phán với ông Macron về một lực lượng răn đe hạt nhân Châu Âu.

Một lính Đan Mạch ở Greenland - Ảnh: Reuters

Pháp là quốc gia duy nhất ở Châu Âu sở hữu lực lượng răn đe hạt nhân thực sự độc lập vì tên lửa hạt nhân Trident của Anh được sản xuất và bảo trì bởi Mỹ.

Câu hỏi lớn đối với Châu Âu và các nhà lãnh đạo của họ là liệu họ có thể biến lời nói thành hành động hay không: Mua và phát triển các hệ thống vũ khí mới, lấp đầy những khoảng trống trong kho vũ khí của họ trong các lĩnh vực như tên lửa tầm xa và phối hợp trong công việc của họ.

Bà von der Leyen phát biểu tại hội nghị An ninh Munich rằng chi tiêu quốc phòng của Châu Âu đã tăng gần 80% kể từ trước khi chiến tranh ở Ukraine bắt đầu.

Các nước châu Âu đang thành lập các liên minh để chế tạo các hệ thống vũ khí phức tạp. Các bộ trưởng quốc phòng của Pháp, Đức, Ý, Ba Lan và Thụy Điển đã ký một thư thỏa thuận vào tuần trước để thúc đẩy một dự án phát triển tên lửa "tấn công sâu".

Bên lề cuộc họp của các bộ trưởng quốc phòng NATO tuần trước, các liên minh các nước Châu Âu đã nhất trí hợp tác trong bốn dự án, bao gồm phòng thủ tên lửa đạn đạo và vũ khí phóng từ máy bay.

Nhưng một số dự án xuyên châu Âu nổi bật đã gặp khó khăn trong việc triển khai. Tương lai của dự án máy bay chiến đấu FCAS của Pháp-Đức-Tây Ban Nha đã bị đình trệ trong nhiều tháng, khi các đối tác không thể thống nhất về việc phân chia công việc cho các công ty tham gia.

Các cuộc tranh luận về các dự án quốc phòng của Liên minh châu Âu đã đi kèm với những tranh cãi về việc liệu chúng có nên được giới hạn cho các công ty thuộc Liên minh Châu Âu (EU) hay mở cửa cho các công ty khác.

Pháp là nước ủng hộ mạnh mẽ nhất việc “mua hàng hóa từ châu Âu”, trong khi các nước như Đức và Hà Lan lại ủng hộ cách tiếp cận cởi mở hơn.

Anh Duy