Cửa hàng miễn thuế: 'Mỏ vàng' tăng doanh thu du lịch

Du khách quốc tế không được mạnh tay chi tiêu

Anh Chu Ngọc Phương trong chuyến du lịch Thái Lan, Hàn Quốc đã không ngần ngại chi hàng chục triệu đồng mua các loại thuốc hỗ trợ điều trị xương khớp, hồng sâm Hàn Quốc làm quà tặng người thân, bạn bè.

Thực tế cho thấy, trong khi không ít du khách Việt sẵn sàng chi tiền mua những sản vật của những địa phương sau mỗi chuyến đi du lịch quốc tế, những “quốc bảo” của Việt Nam như sâm Ngọc Linh, trà cổ thụ trăm năm trên đỉnh núi Tây Bắc… vẫn khá xa lạ với khách quốc tế.

Chủ tịch Hiệp hội Du lịch Việt Nam Vũ Thế Bình cho biết: Trong cấu trúc chi tiêu của du khách quốc tế, chi phí dành cho mua sắm cũng luôn chiếm tỷ trọng lớn. Tại Thái Lan, tập đoàn King Power vận hành chuỗi trung tâm miễn thuế ngay giữa Bangkok, trở thành điểm đến không thể thiếu của khách quốc tế, với doanh thu vượt 3 tỷ USD mỗi năm. Hàn Quốc tạo ra một “đế chế” mua sắm qua các hệ thống cửa hàng miễn thuế nội đô (Downtown Duty-free). Các “ông lớn” như Lotte Duty Free và Shilla Duty Free đưa mua sắm thành một phần cốt lõi của trải nghiệm du lịch, với doanh thu toàn ngành lên tới hàng chục tỷ USD/năm.

Du khách quốc tế mua sắm tại cửa hàng miến thuế (duty-free shop) tại sân bay trước lúc xuất cảnh. Ảnh: Hoài Nam

Thực tế cho thấy, sức chi tiêu của khách quốc tế đến Việt Nam gần như bị “khóa chặt” trong vài giờ ngắn ngủi tại sân bay, đã khiến du khách quốc tế muốn chi tiền mua sắm trong chuyến du lịch Việt Nam nhưng không biết tiêu vào đâu khi chỉ được mua sắm miễn thuế tại các gian hàng ở sân bay.

“Chúng tôi muốn mua những sản phẩm quà tặng cao cấp, mang dấu ấn riêng của đất nước các bạn, nhưng không dễ tìm khi chỉ có một thời gian ngắn mua sắm tại cửa hàng miễn thuế tại sân bay trước giờ xuất cảnh”, bà Kate Galloway, du khách Australia chia sẻ.

Điều này dẫn đến đến việc mặc dù ngành du lịch Việt Nam đón một lượng lớn du khách quốc tế có nhu cầu mua một lượng lớn hàng hóa chất lượng cao nhưng chi tiêu chỉ khoảng 1.050 - 1.150 USD/khách.

Cần chính sách thu hút đầu tư

Để hỗ trợ ngành du lịch thu hút du khách mua sắm Chính phủ đã ban hành Nghị định 273/2026/NĐ-CP về hoạt động kinh doanh hàng miễn thuế, có hiệu lực từ ngày 21-8-2026. Nhằm triển khai Nghị định 273/2026/NĐ-CP về kinh doanh hàng miễn thuế, Bộ Công Thương cũng đang tổ chức hoàn thiện Đề án “Phát triển các mô hình outlet và cửa hàng miễn thuế tại Việt Nam đến năm 2030, tầm nhìn đến năm 2045”.

Cục trưởng Cục Quản lý và Phát triển thị trường trong nước (Bộ Công Thương) Trần Hữu Linh thông tin: Theo đề án, dự kiến đến năm 2045 hệ thống cửa hàng miễn thuế sẽ phủ kín 100% các sân bay quốc tế và cửa khẩu lớn, đồng thời mở rộng vào nội đô tại các trung tâm du lịch lớn, cho phép kết hợp phục vụ cả khách nội địa và khách ưu đãi miễn thuế. Đặc biệt, Cục Quản lý và Phát triển thị trường trong nước đặt mục tiêu nâng tỷ lệ hàng Việt trong các hệ thống này lên mức 30 - 40%, qua đó thúc đẩy giá trị xuất khẩu tại chỗ.

Nhân viên cửa hàng cửa hàng miễn thuế (duty-free shop) tại sân bay giới thiệu sản phẩm tới du khách. Ảnh: Hoài Nam

Theo các chuyên gia bán lẻ, muốn phát triển mô hình kinh doanh hàng miễn thuế, nhà nước cần chính sách rõ ràng qua đó khuyến khích, huy động doanh nghiệp dám đầu tư lớn. Tổng giám đốc Tập đoàn Liên Thái Bình Dương (IPPG) Lê Hồng Thủy Tiên cho biết: Mặc dù Việt Nam có nhiều mặt hàng đặc trưng của địa phương nhưng chưa được du khách biết đến, nguyên nhân là do thiếu những điểm kinh doanh hàng miễn thuế nằm ngoài khu vực sân bay.

“Năm 2020 và 2023, IPPG đã đề xuất UBND thành phố Hồ Chí Minh và thành phố Hà Nội đưa Trung tâm thương mại Parkson và Trung tâm Thương mại Tràng Tiền Plaza thành địa điểm kinh doanh cửa hàng miễn thuế dưới phố đầu tiên của Việt Nam. Nhưng IPPG và 2 thành phố Hà Nội và Hồ Chí Minh không đạt được thỏa thuận sử dụng mặt bằng nên ý tưởng đưa 2 trung trung tâm thương mại này thành điểm kinh doanh hàng miễn thuế này đành khép lại. “Muốn thu hút doanh nghiệp đầu tư vào loại hình bán lẻ này đòi hỏi Chính phủ cần xây dựng cơ chế mang tính nền tảng như giao đất sạch cho nhà đầu tư với ưu đãi tương tự khu công nghiệp”, bà Thủy Tiên kiến nghị.

Đồng tình với kiến nghị này, Chủ tịch Công ty Cổ phần Tập đoàn BRG Nguyễn Thị Nga đề xuất: Để “mở khóa” thị trường kinh doanh hàng miễn thuế, Chính phủ cần tính tới một số cơ chế mang tính nền tảng như giao đất sạch cho nhà đầu tư, cũng như triển khai hoàn thuế giá trị gia tăng điện tử ngay tại điểm bán trong nội đô qua đó để tăng trải nghiệm cho du khách. Với riêng mảng cửa hàng miễn thuế, nhà nước nên mở rộng không gian hoạt động ra ngoài sân bay, cho phép phát triển trong các khu thương mại tự do, đẩy mạnh bán hàng trực tuyến và tích hợp thanh toán quốc tế.

Nhìn nhận lợi ích việc mở rộng hệ thống cửa hàng miến thuế mang lại doanh thu cho ngành du lịch Phó Cục trưởng Cục Du lịch Quốc gia Hà Văn Siêu cho rằng: Trong quá trình triển khai Nghị định 273/2026/NĐ-CP, các Bộ, ngành minh bạch về cơ chế đất đai, đầu tư, khuyến mại, hoàn thuế và điều kiện kinh doanh thì hệ thống cửa hàng miễn thuế sẽ trở thành một mô hình bán bán lẻ mới, đồng thời trở thành công cụ kéo dài thời gian lưu trú, tăng chi tiêu du khách, mở rộng đầu ra cho hàng Việt và tạo thêm nguồn lực cho tăng trưởng dịch vụ.

“Mô hình cửa hàng miễn thuế sẽ gia tăng sức mua tại thị trường nội địa, tạo bước chuyển lớn của ngành du lịch và trở thành bệ phóng cho chiến lược phát triển hàng hóa quốc gia”, ông Siêu nhấn mạnh.