Đại biểu Quốc hội đề nghị chuyển từ 'trả lời kiến nghị' sang 'giải quyết vấn đề'

Quang cảnh phiên thảo luận tại hội trường của Quốc hội chiều 23-4. Ảnh: Quochoi.vn

Thảo luận tại hội trường, đại biểu Nguyễn Thị Việt Nga (Đoàn Hải Phòng) ghi nhận những chuyển biến tích cực trong công tác giải quyết kiến nghị của cử tri, song chỉ ra một số “điểm nghẽn” cần có giải pháp mạnh mẽ hơn.

Đại biểu dẫn số liệu cho thấy, dù tỷ lệ trả lời kiến nghịđạt 98,6%, nhưng có tới 68% kiến nghị mới dừng ở mức giải trình, cung cấp thông tin; trong khi số kiến nghị được tiếp thu, xử lý thực chất chỉ chiếm khoảng 13,5%. Theo đại biểu, nếu chỉ dừng ở việc trả lời mà chưa tháo gỡ được vướng mắc trong thực tiễn, cử tri khó có thể cảm nhận đầy đủ hiệu quả của hoạt động giám sát và giải quyết kiến nghị.

Từ thực tế đó, đại biểu đề nghị Chính phủ chỉ đạo các bộ, ngành chuyển mạnh từ tư duy “trả lời kiến nghị” sang “giải quyết vấn đề”. Những nội dung có thể xử lý ngay thông qua hướng dẫn, phối hợp liên thông hoặc đơn giản hóa thủ tục cần được triển khai kịp thời, không nên kéo dài do tâm lý chờ sửa luật hoặc ban hành văn bản mới.

Đại biểu Quốc hội Nguyễn Thị Việt Nga (Đoàn Hải Phòng) phát biểu thảo luận. Ảnh: Quochoi.vn

Bên cạnh đó, đại biểu cũng nhấn mạnh yêu cầu tăng cường phổ biến, giáo dục pháp luật và thực hiện hiệu quả Luật Tiếp cận thông tin, nhằm giảm tình trạng người dân phải kiến nghị những nội dung đáng lẽ có thể được cung cấp, giải thích từ sớm.

Một điểm nghẽn khác được đại biểu Nguyễn Thị Việt Nga chỉ ra là độ trễ trong hoàn thiện thể chế. Nhiều vấn đề đã được ghi nhận, đưa vào kế hoạch nhưng vẫn chậm ban hành nghị định, thông tư hướng dẫn, khiến chính sách chưa thể đi vào cuộc sống.

Từ các phân tích trên, đại biểu Nguyễn Thị Việt Nga đề xuất ba giải pháp trọng tâm: Lấy hiệu quả tháo gỡ vướng mắc thực tế làm thước đo chất lượng giải quyết kiến nghị; tổ chức rà soát tổng thể các văn bản chậm ban hành hoặc chậm sửa đổi để xử lý dứt điểm; và tăng cường giám sát việc thực hiện kiến nghị, coi đây là chỉ báo quan trọng về trách nhiệm giải trình của các bộ, ngành.

Đồng quan điểm trên, đại biểu Quốc hội Dương Khắc Mai (Đoàn Lâm Đồng) cho biết, báo cáo không chỉ dừng lại ở việc tổng hợp kết quả mà còn thẳng thắn chỉ ra những tồn tại như: trả lời còn chung chung; một số văn bản hướng dẫn chưa thống nhất với luật; việc triển khai các kiến nghị sau giám sát còn chậm. Đây là cách tiếp cận đúng, thể hiện tinh thần giám sát ngày càng đi vào thực chất.

Đại biểu Quốc hội Dương Khắc Mai (Đoàn Lâm Đồng) phát biểu thảo luận. Ảnh: Quochoi.vn

Đại biểu cũng nhấn mạnh tỷ lệ 98,6% chủ yếu phản ánh việc “đã trả lời”, chưa phản ánh đầy đủ chất lượng “đã giải quyết”. Thực tế, còn không ít kiến nghị mới dừng ở việc cung cấp thông tin về quy định hiện hành, chưa tạo ra thay đổi cụ thể trong chính sách hoặc tổ chức thực hiện.

Do đó, đại biểu đề nghị cần đánh giá kết quả theo hướng thực chất hơn, phân loại rõ: kiến nghị đã giải quyết dứt điểm; kiến nghị đã tiếp thu để sửa đổi chính sách; kiến nghị đang xử lý; và kiến nghị mới chỉ dừng ở mức giải trình. Cách tiếp cận này sẽ phản ánh đúng bản chất công tác giải quyết kiến nghị, đồng thời tạo cơ sở thuận lợi cho hoạt động giám sát tiếp theo.

Đại biểu Quốc hội Nguyễn Thị Yến Nhi (Đoàn Vĩnh Long) phát biểu. Ảnh: Quochoi.vn

Trong khi đó, đại biểu Quốc hội Nguyễn Thị Yến Nhi (Đoàn Vĩnh Long) chỉ ra thực trạng còn chậm trễ trong việc ban hành chính sách, nhất là đối với những nội dung đã được kiến nghị qua nhiều kỳ giám sát như chính sách thủy sản, chế độ người có công hay chính sách đối với giáo viên mầm non nghỉ công tác. Đây là những vấn đề ảnh hưởng trực tiếp đến quyền lợi người dân nhưng việc xử lý còn kéo dài.

Từ đó, đại biểu đề nghị thiết lập cơ chế theo dõi, đôn đốc chặt chẽ hơn, gắn với mốc thời gian cụ thể và trách nhiệm rõ ràng của từng cơ quan. Đồng thời, kết quả giải quyết kiến nghị của cử tri cần được coi là tiêu chí quan trọng trong đánh giá mức độ hoàn thành nhiệm vụ của cán bộ, cơ quan.

Ngoài ra, việc tăng cường ứng dụng công nghệ thông tin trong theo dõi, quản lý tiến độ giải quyết kiến nghị cũng được xem là giải pháp cần thiết nhằm nâng cao tính minh bạch, hỗ trợ hiệu quả công tác giám sát.

Từ thực tiễn giám sát, đại biểu thống nhất rằng yêu cầu đặt ra trong thời gian tới là phải chuyển mạnh từ tư duy “trả lời kiến nghị” sang “giải quyết vấn đề”. Những kiến nghị có thể xử lý ngay cần được giải quyết kịp thời; những nội dung cần thời gian phải có lộ trình rõ ràng; tránh tâm lý chờ sửa luật, chờ văn bản hướng dẫn.

Đại biểu Quốc hội Nguyễn Thị Mai Hoa (Đoàn Hải Phòng) phát biểu thảo luận. Ảnh: Quochoi.vn

Trong khi đó, đại biểu Nguyễn Thị Mai Hoa (Đoàn Hải Phòng) nhấn mạnh yêu cầu nâng cao chất lượng giải quyết kiến nghị của cử tri theo hướng thực chất, đồng thời đề xuất nhiều chính sách cụ thể nhằm bảo đảm công bằng trong tiếp cận giáo dục và tăng cường an sinh cho nhóm yếu thế.

Đại biểu cho rằng vẫn còn một số vấn đề cần tiếp tục được quan tâm xử lý, trong đó nổi bật là bảo đảm công bằng trong tiếp cận giáo dục. Từ đó, đại biểu kiến nghị Chính phủ nghiên cứu xây dựng đề án riêng phát triển hệ thống trường nội trú tại các đặc khu hải đảo, với lộ trình phù hợp, ưu tiên những địa bàn khó khăn nhất, gắn với chiến lược phát triển kinh tế biển và giữ chân dân cư.

Phát biểu thảo luận, đại biểu Quốc hội Nguyễn Văn Cảnh (Đoàn Gia Lai) cho rằng, một trong những vấn đề nổi lên qua tổng hợp ý kiến cử tri là hạ tầng số trong ngành giáo dục chưa đồng đều, việc triển khai chuyển đổi số còn gặp nhiều khó khăn ở các địa phương. Điều này ảnh hưởng trực tiếp đến hiệu quả quản lý, trong đó có lĩnh vực dạy thêm, học thêm.

Đại biểu Quốc hội Nguyễn Văn Cảnh (Đoàn Gia Lai) phát biểu. Ảnh: Quochoi.vn

Theo đại biểu, nhiều cử tri phản ánh các quy định của Bộ Giáo dục và Đào tạo về dạy thêm, học thêm vẫn còn bất cập. Tuy nhiên, nếu đầu tư tốt cho hạ tầng số của ngành giáo dục, vấn đề này có thể được cải thiện theo hướng minh bạch, công bằng hơn.

Từ thực tiễn đó, đại biểu đề xuất cho phép học sinh, phụ huynh được lựa chọn giáo viên phù hợp; đồng thời, giáo viên có thể dạy thêm chính học sinh của mình trên cơ sở minh bạch, không vì lợi ích điểm số. Cách tiếp cận này, theo đại biểu, vừa đáp ứng nhu cầu học tập, vừa góp phần duy trì môi trường giáo dục toàn diện, nơi học sinh được “học lễ, học văn”.

Để bảo đảm công bằng, đại biểu kiến nghị xây dựng cơ chế đánh giá năng lực học sinh sát thực chất thông qua hệ thống kiểm tra trực tuyến. Cụ thể, đề kiểm tra được tạo ngẫu nhiên từ ngân hàng câu hỏi do Bộ quản lý; quá trình làm bài, chấm điểm và công bố đáp án được thực hiện trực tuyến, đồng thời gửi tới giáo viên và đại diện phụ huynh.

“Cách làm này sẽ giúp học sinh học thật, thi thật, kết quả phản ánh đúng năng lực, qua đó hạn chế tiêu cực trong dạy thêm, học thêm”, đại biểu nhấn mạnh.