Quảng Ninh xây dựng văn hóa ứng xử học đường từ bậc tiểu học

Cô, trò Trường Tiểu học Trần Hưng Đạo (phường Hồng Gai) trong một giờ học.

Bắt đầu từ những thói quen nhỏ

Trong giờ ra chơi, không khó để bắt gặp hình ảnh học sinh chủ động chào thầy cô, nhường bạn khi xếp hàng, hay nói lời “cảm ơn”, “xin lỗi” một cách tự nhiên. Những hành vi giản dị ấy đang dần trở thành nếp quen tại nhiều trường tiểu học ở Quảng Ninh, phản ánh hiệu quả của quá trình giáo dục văn hóa ứng xử được triển khai bài bản, kiên trì.

Theo cô Đặng Thu Thảo, giáo viên Trường Tiểu học Hồng Gai (phường Hồng Gai), việc hình thành kỹ năng giao tiếp cho học sinh không thể tách rời các tình huống thực tế. “Chúng tôi không dạy học sinh bằng những bài giảng khô khan mà lồng ghép nội dung vào từng tiết học, từng hoạt động thường ngày. Khi trẻ được thực hành liên tục, các em sẽ hình thành phản xạ tự nhiên trong giao tiếp”, cô chia sẻ.

Thay vì chỉ dừng ở lý thuyết, nhiều nhà trường đã đưa giáo dục văn hóa ứng xử vào sinh hoạt lớp, giờ học trải nghiệm và hoạt động ngoại khóa. Những tình huống quen thuộc như cách xử lý mâu thuẫn với bạn, cách nói chuyện với người lớn hay cách ứng xử nơi công cộng được sân khấu hóa sinh động. Nhờ đó, học sinh không chỉ dễ tiếp thu mà còn ghi nhớ lâu hơn.

Cùng với đó, việc xây dựng bộ quy tắc ứng xử phù hợp lứa tuổi được các trường đặc biệt chú trọng. Nội dung được thiết kế ngắn gọn, ngôn ngữ gần gũi, đi kèm hình ảnh minh họa trực quan, giúp học sinh dễ hiểu, dễ thực hiện. Thay vì những quy định mang tính áp đặt, các nguyên tắc ứng xử được chuyển hóa thành những lời nhắc nhở thân thiện như “biết lắng nghe”, “không nói lời xúc phạm”, “giúp đỡ bạn bè”.

Giáo viên Trường Tiểu học Hồng Gai giao lưu, hướng dẫn học sinh rèn luyện kỹ năng giao tiếp trong hoạt động tập thể.

Không chỉ trong lớp học, giáo viên còn đóng vai trò là tấm gương trực tiếp để học sinh noi theo. Từ cách nói chuyện, cách xử lý tình huống đến thái độ ứng xử hằng ngày đều góp phần định hình nhận thức và hành vi của trẻ. Khi thầy cô thể hiện sự tôn trọng, kiên nhẫn và chuẩn mực, học sinh cũng dần hình thành cách ứng xử tương tự.

Thực tế cho thấy, khi văn hóa ứng xử được bắt đầu từ những điều nhỏ nhất và được duy trì đều đặn, học sinh sẽ tiếp nhận một cách tự nhiên, không gượng ép. Đây chính là nền tảng quan trọng để xây dựng môi trường học đường thân thiện, giảm thiểu xung đột và tạo điều kiện cho các em phát triển toàn diện.

Lan tỏa từ nhà trường đến gia đình, xã hội

Văn hóa ứng xử của học sinh không chỉ hình thành trong phạm vi lớp học mà còn chịu ảnh hưởng sâu sắc từ môi trường gia đình và cộng đồng. Nhận thức rõ điều này, nhiều trường tiểu học tại Quảng Ninh đã tăng cường phối hợp với phụ huynh nhằm tạo sự thống nhất trong giáo dục.

Chị Trần Thị Mai, phụ huynh có con học lớp 3 tại phường Cẩm Phả, cho biết: “Sau một thời gian nhà trường chú trọng rèn kỹ năng giao tiếp, tôi nhận thấy con thay đổi rõ rệt. Cháu biết chào hỏi lễ phép, biết lắng nghe và chia sẻ hơn. Gia đình cũng cố gắng duy trì những thói quen này ở nhà để con hình thành nếp sống lâu dài”.

Sự đồng hành của phụ huynh không chỉ dừng ở việc nhắc nhở con cái, mà còn thể hiện qua chính cách ứng xử của người lớn. Khi trẻ được chứng kiến những hành vi chuẩn mực từ cha mẹ, các em sẽ dễ dàng tiếp thu và làm theo. Đây là yếu tố quan trọng giúp việc giáo dục văn hóa ứng xử trở nên bền vững.

Bên cạnh đó, nhiều phong trào và hoạt động tập thể đã góp phần lan tỏa những giá trị tích cực. Các chương trình như “Trường học thân thiện”, “Nói lời hay – làm việc tốt” hay các câu lạc bộ kỹ năng sống tạo môi trường để học sinh rèn luyện kỹ năng giao tiếp, hợp tác và ứng xử trong nhiều tình huống khác nhau. Thông qua các hoạt động này, học sinh không chỉ học cách cư xử đúng mực mà còn phát triển tinh thần trách nhiệm, sự đồng cảm và ý thức cộng đồng.

Trong bối cảnh hiện nay, khi học sinh ngày càng tiếp cận sớm với môi trường số, việc giáo dục văn hóa ứng xử càng trở nên cấp thiết. Không chỉ dừng lại ở giao tiếp trực tiếp, nhiều nhà trường đã bắt đầu lồng ghép nội dung ứng xử trên không gian mạng, giúp học sinh hiểu cách giao tiếp văn minh, có trách nhiệm trong môi trường trực tuyến.

Xây dựng văn hóa ứng xử học đường từ bậc tiểu học không phải là nhiệm vụ ngắn hạn mà là hành trình lâu dài, đòi hỏi sự chung tay của nhà trường, gia đình và toàn xã hội. Khi những lời nói đẹp, hành vi đúng trở thành thói quen, mỗi ngôi trường sẽ thực sự là môi trường giáo dục an toàn, nhân văn – nơi học sinh không chỉ học kiến thức mà còn học cách làm người.

Và từ những nền tảng được vun đắp từ sớm ấy, các em sẽ mang theo hành trang ứng xử văn minh bước vào cuộc sống, góp phần xây dựng một xã hội tốt đẹp hơn.