Đề nghị thống nhất một đầu mối quản lý an toàn thực phẩm từ Trung ương đến địa phương
Sáng 24/10, Chính phủ trình Quốc hội dự án Luật An toàn thực phẩm (sửa đổi), với nhiều quy định nhằm tăng cường quản lý trong lĩnh vực quan trọng, thiết yếu này.
Trình bày tờ trình, Bộ trưởng Bộ Y tế Đào Hồng Lan cho biết, dự thảo gồm 9 chương, 74 điều và 2 phụ lục, trong đó sửa đổi, bổ sung trách nhiệm quản lý nhà nước của các Bộ: Y tế, Nông nghiệp và Môi trường, Công Thương cùng các bộ, ngành liên quan.
Một trong những nội dung đáng chú ý là dự thảo bổ sung nghĩa vụ của doanh nghiệp khi kinh doanh thực phẩm theo phương thức thương mại điện tử; quy định về hệ thống thông tin, dữ liệu ATTP.
Bộ trưởng Bộ Y tế Đào Hồng Lan. Ảnh: Như Ý
Dự thảo cũng quy định thực phẩm sau thu hái, đánh bắt, khai thác, giết mổ phải đáp ứng các mức giới hạn dư lượng thuốc thú y, thuốc bảo vệ thực vật và các tác nhân gây ô nhiễm trong thực phẩm.
Đối với các cơ sở chế biến thực phẩm, kinh doanh dịch vụ ăn uống, bao gồm cơ sở cung cấp suất ăn tập thể, dự thảo bổ sung yêu cầu lưu trữ hồ sơ, cam kết và thông báo cho chính quyền địa phương theo chính sách được thông qua tại Nghị quyết 184 của Chính phủ.
Dự thảo đồng thời quy định rõ các trường hợp thực phẩm không bảo đảm an toàn phải thu hồi và các biện pháp xử lý phù hợp.
Làm rõ trách nhiệm quản lý
Qua thẩm tra, Ủy ban Khoa học, Công nghệ và Môi trường cho rằng, một số nội dung được xác định là đột phá lại giao Chính phủ quy định chi tiết, dẫn đến tình trạng nhiều nội dung thực chất của chính sách chưa được thể hiện cụ thể trong dự thảo luật.
Về mô hình tổ chức bộ máy, dự thảo xác định Bộ Y tế là cơ quan đầu mối, đồng thời quy định trách nhiệm của các bộ và UBND các cấp.
Chủ nhiệm Ủy ban KHCN&MT Nguyễn Thanh Hải. Ảnh: Như Ý
Tuy nhiên, theo cơ quan thẩm tra, vẫn còn nhiều bộ cùng thực hiện quản lý nhà nước chuyên ngành, trong khi ranh giới trách nhiệm tại các khâu giao thoa như giết mổ, sơ chế, chợ đầu mối và xuất khẩu chưa thực sự rõ ràng.
Theo Chủ nhiệm Ủy ban KHCN&MT Nguyễn Thanh Hải, có ý kiến cho rằng mô hình quản lý nhà nước trong dự thảo vẫn dừng ở mức “đầu mối điều phối”, chưa phải “một cơ quan chịu trách nhiệm đến cùng”.
Do đó, Ủy ban đề nghị nghiên cứu kỹ để thực hiện đúng chủ trương kiện toàn tổ chức bộ máy quản lý nhà nước về ATTP theo hướng thống nhất một đầu mối từ Trung ương đến địa phương.
Theo đó, việc xác lập một đầu mối phải đi đôi với trách nhiệm đến cùng; phân cấp phải gắn với thẩm quyền, nguồn lực và trách nhiệm giải trình.
Đối với quyền và nghĩa vụ của tổ chức, cá nhân sản xuất, kinh doanh thực phẩm, Ủy ban KHCN&MT đề nghị làm rõ các quy định tại Điều 13 về trách nhiệm của chủ quản nền tảng thương mại điện tử.
Các nội dung cần được quy định cụ thể gồm xác minh người bán, tiếp nhận phản ánh, lưu trữ dữ liệu giao dịch và gỡ bỏ các vi phạm.
Đồng thời, cơ quan thẩm tra đề nghị bổ sung chế tài và giải trình rõ việc chưa quy định trách nhiệm liên đới bồi thường thiệt hại của chủ quản nền tảng và cơ sở đứng tên đăng ký bản công bố sản phẩm.
Cần phân biệt nguy cơ với mức độ rủi ro
Theo tờ trình, Luật Chất lượng sản phẩm, hàng hóa năm 2025 hiện phân loại sản phẩm theo 3 mức độ rủi ro để quản lý, trong khi đó, thực phẩm được quản lý theo hướng phân loại nguy cơ.
Ví dụ, thịt gà có nguy cơ chứa vi khuẩn Salmonella, có thể gây tiêu chảy. Tuy nhiên, nếu được nấu chín, vi khuẩn Salmonella sẽ bị tiêu diệt, qua đó loại bỏ mối nguy nhiễm loại vi khuẩn này khi sử dụng thực phẩm.
Vì vậy, không thể chỉ căn cứ vào việc thịt gà có thể chứa vi khuẩn Salmonella để xếp loại đây là thực phẩm có rủi ro cao, bởi mức độ rủi ro còn phụ thuộc vào việc nhận diện và xử lý mối nguy trong quá trình sử dụng thực phẩm.
Từ ví dụ trên cho thấy, việc xếp loại thực phẩm theo danh mục rủi ro cao, trung bình, thấp mà không phân tích nguy cơ là chưa phù hợp với đặc thù của mặt hàng thực phẩm.