Để người thu nhập thấp có cơ hội an cư

Phân khúc nhà ở cho thuê được thúc đẩy mạnh mẽ.

Năm 2026, chỉ tiêu phát triển nhà ở xã hội (NOXH) cả nước là 158.723 căn. Bộ Xây dựng cho biết, trong 4 tháng của năm 2026, cả nước đã khởi công xây dựng thêm 40 dự án với quy mô 36.590 căn, đạt khoảng 23%. Lũy kế đến nay, cả nước đang đầu tư xây dựng 786 dự án với quy mô 725.146 căn, đạt 72,5% so với chỉ tiêu được giao của cả Đề án "Đầu tư xây dựng ít nhất 1 triệu căn hộ nhà ở xã hội cho đối tượng thu nhập thấp, công nhân khu công nghiệp giai đoạn 2021 - 2030".

Nhận định về vấn đề nhà ở hiện nay, GS.TS Hoàng Văn Cường nhấn mạnh, ưu tiên phát triển nhà ở cho thuê thay vì nhà ở để bán là hướng đi phù hợp, đáp ứng nhu cầu của những người cần chỗ ở ổn định nhưng chưa có khả năng tích lũy để mua nhà hoặc chỉ sinh sống, làm việc tại một địa phương trong thời gian nhất định. Mô hình này giúp người thuê không phải chi trả khoản tiền lớn để sở hữu nhà ở mà chỉ cần thanh toán chi phí thuê hàng tháng. Cùng với các chính sách ưu đãi của Nhà nước, giá thuê có thể thấp hơn đáng kể so với chi phí mua nhà, qua đó giảm áp lực tài chính cho người lao động.

Giới chuyên gia bất động sản cũng đánh giá, việc mở rộng nguồn cung nhà ở cho thuê sẽ góp phần thay đổi tư duy phải sở hữu nhà bằng mọi giá. Đây là giải pháp phù hợp với người trẻ và nhóm lao động có thu nhập trung bình khi chi phí nhà ở chỉ chiếm khoảng 30-40% thu nhập hàng tháng mà vẫn bảo đảm chất lượng cuộc sống.

Để mô hình nhà ở cho thuê phát triển hiệu quả, nhiều ý kiến cho rằng vai trò kiến tạo của Nhà nước có ý nghĩa quyết định, trước hết là việc dành quỹ đất riêng cho loại hình này.

GS.TS Hoàng Văn Cường đề xuất miễn tiền sử dụng đất hoặc áp dụng hình thức cho thuê đất với chi phí phù hợp nhằm bảo đảm hiệu quả đầu tư. Các dự án cũng cần được quy hoạch tại những khu vực thuận tiện cho sinh hoạt, gần nơi làm việc, trường học, bệnh viện và các dịch vụ thiết yếu. Nếu nằm quá xa trung tâm hoặc thiếu kết nối hạ tầng, người dân sẽ khó lựa chọn dù giá thuê thấp. Bên cạnh đó, nguồn vốn ưu đãi dài hạn được xem là yếu tố then chốt để thu hút doanh nghiệp tham gia thị trường, bởi đặc thù của phân khúc này là vốn đầu tư ban đầu khá lớn trong khi thời gian thu hồi vốn kéo dài.

Theo nhận định của Hội Môi giới Bất động sản Việt Nam (VARS), để nhà ở cho thuê trở thành một phân khúc phát triển bền vững thì trước hết phải thay đổi tư duy xây dựng chính sách. Nhà ở cho thuê cần được nhìn nhận là một cấu phần của hệ thống an sinh xã hội chứ không chỉ là giải pháp tạm thời dành cho người chưa đủ khả năng mua nhà.

VARS đề xuất "thiết kế thể chế" riêng cho loại hình này, bao gồm quỹ tiết kiệm nhà ở, tín dụng ưu đãi dài hạn, chính sách miễn giảm thuế và đặc biệt là một hành lang pháp lý riêng cho thị trường thuê nhà. Trong đó cần quy định rõ về hợp đồng thuê, nguyên tắc điều chỉnh giá, tiêu chuẩn chất lượng nhà cho thuê cũng như trách nhiệm của chủ sở hữu nhằm cân bằng quyền lợi giữa doanh nghiệp và người thuê.

Định hướng này cũng đang được Bộ Xây dựng nghiên cứu. Đại diện Bộ Xây dựng cho hay, thời gian tới sẽ đồng thời hoàn thiện cơ chế chính sách và thay đổi tư duy phát triển nhà ở; xây dựng các ưu đãi vượt trội về đất đai và tài chính; đồng thời rà soát hệ thống quy chuẩn, tiêu chuẩn kỹ thuật đối với nhà ở cho thuê để phù hợp với đặc thù của loại hình này.

Về lâu dài, giới chuyên gia trong ngành cho rằng chính sách nhà ở cần thay đổi từ tư duy "ai cũng phải sớm sở hữu nhà" sang tạo điều kiện để người dân an cư bằng hình thức thuê nhà trong một thời gian đủ dài, từng bước tích lũy tài chính trước khi mua nhà nếu có nhu cầu. Việc phát triển nhà ở cho thuê cần đi kèm cơ chế thực thi minh bạch. Chính sách ưu đãi cần được phân bổ đúng đối tượng, tránh tình trạng doanh nghiệp lợi dụng ưu đãi hoặc người thuê xem nhà ở chính sách như một kênh đầu tư...

Để thị trường nhà cho thuê phát triển bền vững, nhiều ý kiến đề xuất, cần bổ sung chính sách ưu đãi về thuế nhằm giảm chi phí đầu tư, qua đó đưa giá thuê về mức phù hợp với khả năng chi trả của người dân. Đặc biệt, nhà ở cho thuê cần được phát triển đồng bộ với hệ thống hạ tầng xã hội.