Doanh nghiệp năng lượng: Ai hưởng lợi từ làn sóng chuyển dịch?

Trong khi đó, các công ty điện lực duy trì lợi nhuận ổn định nhờ cơ chế điều tiết giá và đầu tư hạ tầng. Các tập đoàn dầu khí vẫn dẫn đầu về lợi nhuận tuyệt đối, đặc biệt trong giai đoạn giá hàng hóa và biên lợi nhuận lọc dầu tăng cao.

Doanh nghiệp năng lượng xanh: Tăng trưởng nhưng phân hóa

Bloom Energy (BE) là một trong những doanh nghiệp nổi bật nhất. Trong quý III/2026, công ty ghi nhận: Doanh thu đạt 1,236 tỷ USD, tăng 138% so với cùng kỳ. EPS điều chỉnh đạt 0,94 USD, so với 0,15 USD cùng kỳ năm trước. Thu nhập hoạt động điều chỉnh đạt khoảng 286 triệu USD.

Bloom Energy nâng dự báo doanh thu cả năm 2026 lên 4,4-4,6 tỷ USD, tương đương mức tăng trưởng khoảng 122% tại trung điểm.

Nhu cầu tăng mạnh nhờ các trung tâm dữ liệu AI và doanh nghiệp cần nguồn điện tại chỗ ổn định trong bối cảnh lưới điện quá tải. Công ty cung cấp hệ thống pin nhiên liệu oxit rắn, sử dụng khí tự nhiên hoặc khí sinh học để khai thác điện với lượng phát thải thấp hơn một số giải pháp truyền thống.

(Ảnh minh họa)

First Solar (FSLR) tiếp tục duy trì lợi nhuận tốt dù doanh thu suy giảm. Trong quý III/2026, doanh thu đạt 1,23 tỷ USD, giảm 23%, nhưng lợi nhuận ròng tăng 25%, lên 571 triệu USD. Công ty hưởng lợi từ hoạt động khai thác tại Mỹ, các khoản tín dụng thuế theo chính sách hỗ trợ công nghiệp và lượng đơn hàng tồn đọng lớn.

Trong lĩnh vực lưu trữ năng lượng, kết quả kinh doanh trái chiều. Tesla triển khai 13,7 GWh hệ thống lưu trữ trong quý III/2026, tăng so với 12,5 GWh cùng kỳ. Biên lợi nhuận gộp đạt 33,1%, nhưng doanh thu phân khúc giảm 16%, xuống 2,88 tỷ USD. Nhu cầu Megapack từ các trung tâm dữ liệu vẫn rất lớn. Fluence Energy gặp khó khăn trong khai thác và triển khai, tiếp tục thua lỗ và phải hạ dự báo doanh thu năm tài chính 2026, dù lượng đơn hàng và hợp đồng tồn đọng vẫn cao.

Ngành điện gió cũng đang phục hồi sau nhiều năm thua lỗ. Các nhà khai thác như Vestas, Siemens Gamesa và GE Vernova cải thiện kết quả nhờ đơn hàng tăng và cắt giảm chi phí. Tuy nhiên, cạnh tranh từ Trung Quốc và áp lực biên lợi nhuận vẫn rất lớn.

Nhìn chung, doanh nghiệp năng lượng xanh có tiềm năng tăng trưởng cao nhưng cũng chịu rủi ro về vốn đầu tư, chuỗi cung ứng, chính sách trợ cấp và khả năng triển khai dự án.

Doanh nghiệp điện lực: Lợi nhuận ổn định nhờ đầu tư hạ tầng

Khác với các nhà khai thác năng lượng tái tạo, doanh nghiệp điện lực có lợi thế từ cơ chế giá và lợi nhuận được điều tiết.

Theo các phân tích trên hơn 100 công ty điện lực tư nhân tại Mỹ, tổng lợi nhuận ròng giai đoạn 2021-2025 vượt 200 tỷ USD. Biên lợi nhuận của nhiều doanh nghiệp tăng lên khoảng 14-15% trong năm 2025.

Nguyên nhân chính là các công ty đang tăng đầu tư vào nâng cấp hệ thống truyền tải và phân phối điện, thay thế đường dây và máy biến áp cũ, gia cố lưới điện trước thời tiết cực đoan, đồng thời mở rộng công suất để đáp ứng nhu cầu từ trung tâm dữ liệu và các nguồn năng lượng mới.

Các khoản đầu tư này giúp doanh nghiệp mở rộng cơ sở tài sản được phép tính lợi nhuận theo quy định. NextEra Energy là ví dụ tiêu biểu khi kết hợp hoạt động điện lực truyền thống với phát triển năng lượng tái tạo. Công ty ghi nhận EPS điều chỉnh 1,24 USD trong quý III/2026, tăng khoảng 10% so với cùng kỳ.

Tuy nhiên, mặt trái là chi phí đầu tư hạ tầng ngày càng lớn và một phần được chuyển sang người tiêu dùng thông qua hóa đơn tiền điện.

Dầu khí: Vẫn dẫn đầu về lợi nhuận tuyệt đối

Các tập đoàn dầu khí lớn tiếp tục tạo ra lợi nhuận hàng chục tỷ USD. Trong năm 2025, ExxonMobil đạt lợi nhuận khoảng 28,8 tỷ USD, giảm từ 33,7 tỷ USD năm 2024. Chevron đạt khoảng 12,3 tỷ USD, giảm từ 17,7 tỷ USD. Shell ghi nhận lợi nhuận điều chỉnh khoảng 17,8-18,5 tỷ USD, tùy cách tính.

Giá dầu trung bình thấp hơn trong năm 2025 gây áp lực lên hoạt động khai thác, dù sản lượng tại các khu vực như Permian và Guyana tăng.

Sang quý III/2026, giá hàng hóa và biên lợi nhuận lọc dầu tăng mạnh trong bối cảnh căng thẳng địa chính trị, giúp các tập đoàn dầu khí hưởng lợi lớn. Một số thống kê ước tính tổng lợi nhuận ròng điều chỉnh của các tập đoàn lớn đạt khoảng 56 tỷ USD trong quý.

Các doanh nghiệp này ưu tiên cổ tức, mua lại cổ phiếu và củng cố bảng cân đối kế toán thay vì mở rộng đầu tư vốn quá mạnh.

Nhà đầu tư và người tiêu dùng chịu ảnh hưởng như thế nào?

Ba nhóm doanh nghiệp mang lại những đặc điểm đầu tư khác nhau. Dầu khí có khả năng tạo dòng tiền và lợi nhuận lớn, đồng thời mang lại cổ tức và chương trình mua lại cổ phiếu hấp dẫn. Tuy nhiên, ngành này phụ thuộc nhiều vào chu kỳ giá hàng hóa và chịu ảnh hưởng từ xu hướng chuyển dịch năng lượng, chính sách môi trường.

Điện lực có mô hình kinh doanh ổn định hơn nhờ cơ chế điều tiết lợi nhuận và nhu cầu điện ngày càng tăng. Dù vậy, tốc độ tăng trưởng bị giới hạn bởi quy trình phê duyệt và quản lý giá.

Năng lượng xanh có tiềm năng tăng trưởng cao, đặc biệt nhờ nhu cầu điện từ AI và trung tâm dữ liệu. Tuy nhiên, nhiều doanh nghiệp vẫn phụ thuộc vào trợ cấp, tín dụng thuế và phải đối mặt với rủi ro công nghệ, khai thác và cạnh tranh.

Các doanh nghiệp kết hợp nhiều mô hình, như NextEra Energy, có lợi thế nhờ vừa sở hữu hoạt động điện lực ổn định, vừa có cơ hội tăng trưởng từ năng lượng tái tạo.

Đối với người tiêu dùng, vấn đề đáng chú ý là giá điện ngày càng tăng. Theo các phân tích của Phòng thí nghiệm quốc gia Lawrence Berkeley (LBNL) và các nghiên cứu ngành điện, nguyên nhân chủ yếu không chỉ nằm ở chi phí nhiên liệu hay trợ cấp năng lượng tái tạo, mà còn đến từ nhu cầu đầu tư hạ tầng lưới điện ngày càng lớn.

Các yếu tố chính gồm thay thế hệ thống đường dây, máy biến áp và thiết bị đã xuống cấp; gia cố lưới điện để ứng phó với thời tiết cực đoan; xây dựng đường dây truyền tải mới để kết nối nguồn điện tái tạo và phục vụ nhu cầu từ trung tâm dữ liệu.

Việc tích hợp năng lượng tái tạo cũng đòi hỏi thêm hệ thống lưu trữ, nguồn điện dự phòng và khả năng điều tiết cung cầu. Trong khi đó, điện khí và điện dầu có thể cung cấp nguồn điện linh hoạt hơn nhưng chịu biến động giá nhiên liệu và các hạn chế về môi trường.

Một số ý kiến chỉ trích cho rằng cơ chế cho phép doanh nghiệp điện lực hưởng lợi nhuận trên vốn đầu tư có thể tạo động lực mở rộng chi tiêu quá mức cần thiết.

Tóm lại, thị trường năng lượng đang tạo ra ba nhóm doanh nghiệp với lợi thế khác nhau. Dầu khí vẫn dẫn đầu về khả năng tạo lợi nhuận và dòng tiền tuyệt đối. Điện lực có mô hình kinh doanh ổn định, hưởng lợi từ nhu cầu điện và đầu tư hạ tầng. Trong khi đó, năng lượng xanh có dư địa tăng trưởng lớn, đặc biệt nhờ nhu cầu điện từ AI và trung tâm dữ liệu, nhưng vẫn đối mặt với rủi ro về chi phí, chính sách và cạnh tranh.

Đáng chú ý, sự chuyển dịch năng lượng không chỉ tạo cơ hội cho các nhà khai thác điện gió, điện mặt trời hay pin lưu trữ, mà còn thúc đẩy nhu cầu đầu tư khổng lồ vào hệ thống truyền tải và phân phối điện.

Cuối cùng, lợi nhuận thuộc về các doanh nghiệp sở hữu và vận hành nguồn vốn đầu tư, trong khi người tiêu dùng vẫn phải gánh một phần chi phí thông qua hóa đơn tiền điện, bất kể nguồn điện đến từ công nghệ nào.