Thực hiện đề án 'Giảm thiểu tình trạng tảo hôn và hôn nhân cận huyết thống trong vùng đồng bào dân tộc thiểu số giai đoạn 2015-2025', ngành Y tế đã phối hợp triển khai đồng bộ các giải pháp, nâng cao nhận thức, sự hiểu biết của nhân dân vùng cao, vùng đồng bào dân tộc thiểu số các quy định của Nhà nước về tảo hôn, hôn nhân cận huyết thống.
Bên cạnh vẻ đẹp hoang sơ, hùng vĩ của núi non và bản làng mộc mạc, xã Tả Phìn vẫn còn khó khăn, thách thức từ các hủ tục. Tuy nhiên, những năm gần đây, với sự vào cuộc quyết liệt của chính quyền địa phương và sự đồng lòng của người dân, Tả Phìn đang dần khoác lên mình diện mạo mới, văn minh, tiến bộ hơn.
Bản Mỹ Á, xã Thu Cúc chủ yếu là người Mông sinh sống nằm nép mình dưới chân núi Củm Cò. Những năm qua, cùng với sự nỗ lực của các cấp chính quyền và ban, ngành, đoàn thể với nhiều giải pháp sát thực tế, tình trạng tảo hôn và hôn nhân cận huyết thống (TH&HNCHT) trên địa bàn đã và đang được đẩy lùi.
8 tháng đầu năm, toàn tỉnh phát sinh 27 trường hợp tảo hôn, không phát sinh tình trạng kết hôn cận huyết thống, giảm 30 cặp so với cùng kỳ năm 2024.
Chị Hạng Thị Cống ở bản Ún đưa con trai nhỏ là Lý A Tề (sinh năm 2024) đến Trạm Y tế xã Mường Lý khám bệnh. Cậu bé được các y, bác sĩ tại trạm khám và chẩn đoán ban đầu mắc bệnh viêm phổi nhẹ. Theo mẹ đưa em trai đến khám bệnh là cô bé trạc 13 - 14 tuổi với mái tóc vàng hoe, làn da trắng bệch, theo các y, bác sĩ nơi đây cho biết cô bé mắc bệnh bạch tạng...
Lào Cai có hơn 60% dân số là đồng bào dân tộc thiểu số, phần lớn sinh sống ở vùng cao, vùng sâu nên điều kiện tiếp cận pháp luật còn nhiều hạn chế. Nhận thức rõ điều này, thời gian qua, các địa phương, ngành chức năng trong tỉnh đã triển khai nhiều cách làm sáng tạo, đưa pháp luật đến gần với Nhân dân, góp phần giữ gìn an ninh, trật tự, xây dựng nếp sống văn minh ở cơ sở.
Là địa phương mang nhiều nét văn hóa của các dân tộc gốc Tây Nguyên, Tây Bắc cùng với các dân tộc khác đến định cư lập nghiệp, Đảng bộ xã Đam Rông 1 quan tâm công tác bảo tồn, giữ gìn và phát huy các giá trị văn hóa đặc sắc. Đồng thời vận động xóa bỏ các hủ tục, tập tục lạc hậu, không còn phù hợp với đời sống mới.
Tháng 8, về mảnh đất biên ải xã Tùng Vài, tỉnh Tuyên Quang, chúng tôi cảm nhận được sự thay đổi rõ nét khi đời sống nhân dân được nâng lên, các phong tục, tập quán lạc hậu từng bước được bài trừ. Đơn cử như hành trình bền bỉ, kiên trì của cán bộ, chiến sĩ BĐBP cùng chính quyền, nhân dân địa phương trong xóa bỏ hủ tục tảo hôn và hôn nhân cận huyết thống ở vùng đồng bào dân tộc thiểu số (DTTS) đã mang lại hiệu quả rõ rệt.
Ở những bản làng vùng cao Quảng Ngãi, câu chuyện tảo hôn và hôn nhân cận huyết thống vẫn âm thầm tồn tại. Nhưng nhờ sự vào cuộc của những người có uy tín và các cấp Hội phụ nữ, những nếp nghĩ cũ đang dần thay đổi, thắp lên hy vọng về một tương lai tươi sáng hơn cho đồng bào dân tộc thiểu số nơi đây.
Trung tâm Trợ giúp pháp lý nhà nước tỉnh Tuyên Quang vừa tổ chức điểm trợ giúp pháp lý tại thôn Phiêng Tạ (xã Minh Quang, Tuyên Quang) vào chiều 19/8. Đây là thôn có đông đồng bào dân tộc thiểu số nhất xã, nơi từng xảy ra nhiều vụ bạo lực gia đình, hôn nhân cận huyết và tảo hôn.
Giải pháp giảm thiểu tình trạng tảo hôn và hôn nhân cận huyết thống ở vùng đồng bào dân tộc thiểu số
Hiện nay, mặc dù tình trạng tảo hôn và hôn nhân cận huyết thống (HNCHT) đã giảm dần theo từng năm, song hậu quả của nó vẫn còn nặng nề, gây ra nhiều hệ lụy đối với sức khỏe bà mẹ, trẻ em, ảnh hưởng nghiêm trọng đến chất lượng dân số. Giải pháp nào để giải bài toán 'không mới mà vẫn nóng' này?!
Theo kết quả điều tra mới nhất về thực trạng kinh tế - xã hội (KTXH) của 53 dân tộc thiểu số (DTTS) năm 2024, vẫn còn hơn 14,7% người DTTS tảo hôn và 3,66‰ người DTTS kết hôn cận huyết thống. Vấn đề cấp thiết này thực sự để lại những hậu quả tiêu cực gì và là biểu hiện của 'bạo lực giới' như thế nào đối với phụ nữ và trẻ em gái?
Không quản nắng hay mưa, xa hay gần, khi cần, chị Lò Thị Dự - Bí thư Chi bộ, Trưởng Ban công tác Mặt trận bản Lở Thàng 1 (xã Sin Suối Hồ) đều trực tiếp đến từng hộ tuyên truyền, vận động, nắm bắt tâm tư, nguyện vọng. Cùng với đó, chị có nhiều cách làm linh hoạt, sáng tạo trong công tác lãnh, chỉ đạo, phát động các phong trào thi đua. Gần dân, sát cơ sở, chị Dự góp phần quan trọng đưa nghị quyết của Đảng vào cuộc sống, xây dựng nếp sống văn hóa mới tại địa phương.
Thời gian qua, Hội LHPN xã Bản Bo, tỉnh Lai Châu, luôn chú trọng đẩy mạnh nhiệm vụ truyền thông dân số xuống cộng đồng bằng nhiều hình thức linh hoạt và sáng tạo. Qua đó làm đổi thay từ nhận thức đến hành động của hội viên, phụ nữ về vấn đề dân số, sức khỏe sinh sản, bình đẳng giới.
Phóng viên Báo Phụ nữ Việt Nam thực hiện phỏng vấn Tiến sĩ Trương Thị Yến, Khoa Xã hội học và Công tác xã hội - Trường Đại học Khoa học, Đại học Huế, về những ảnh hưởng nghiêm trọng của tình trạng tảo hôn tới trẻ em gái dân tộc thiểu số, qua nghiên cứu thực tế tại huyện Hướng Hóa, tỉnh Quảng Trị (cũ).
Tại vùng đất còn nhiều khó khăn thuộc xã AL Bá (tỉnh Gia Lai), những hủ tục như tảo hôn, hôn nhân cận huyết thống vẫn còn âm ỉ trong cộng đồng. Việc ra đời Câu lạc bộ (CLB) 'Thủ lĩnh của sự thay đổi' đã góp phần giúp trẻ em dân tộc thiểu số (DTTS) nơi đây nói lên tiếng nói của mình, học cách bảo vệ bản thân và biết nuôi dưỡng ước mơ.
Na Ngoi là xã vùng cao biên giới của tỉnh Nghệ An, đời sống của một bộ phận người dân còn khó khăn với những hủ tục như tảo hôn, hôn nhân cận huyết, tình trạng bạo lực gia đình... Để nâng cao nhận thức, ý thức chấp hành pháp luật cho bà con, góp phần xây dựng đời sống văn hóa mới, thời gian qua, các đơn vị Quân đội đứng chân trên địa bàn đã tích cực tổ chức tuyên truyền pháp luật với nhiều hình thức phong phú.
Không còn là những khái niệm khô cứng trên giấy, pháp luật đã và đang thấm sâu vào đời sống vùng đồng bào dân tộc thiểu số (DTTS) tỉnh Thanh Hóa bằng những hình thức mộc mạc, dễ hiểu, gần gũi như hội thi, hội diễn, tờ rơi hay cả những đêm văn nghệ nơi sân đình.
Trên những sườn núi thuộc xã Sơn Tân (nay là xã Cam Hiệp), tỉnh Khánh Hòa, không hiếm gặp những 'bà mẹ trẻ con' ở độ tuổi 15-16. Dù chính quyền địa phương đã đưa ra nhiều giải pháp nhưng 'cuộc chiến' đẩy lùi nạn tản hôn ở đây vẫn còn gian nan.
Phóng viên Báo Phụ nữ Việt Nam có cuộc trao đổi với Thạc sĩ Lê Trọng Hưng chia sẻ về một số nội dung sau qua Tham luận 'Giảm thiểu tình trạng tảo hôn và hôn nhân cận huyết thống trong vùng đồng bào dân tộc thiểu số: Nghiên cứu trường hợp tỉnh Trà Vinh (cũ)'.
Chương trình tuyên truyền, phổ biến pháp luật đã mang pháp luật đến gần hơn với đồng bào vùng cao, giúp người dân không chỉ hiểu luật, sống đúng luật mà còn thay đổi nhận thức, dần từ bỏ những hủ tục lạc hậu như tảo hôn, hôn nhân cận huyết.
Hòa An trở thành điểm nhấn trong việc triển khai Đề án 938 (Quyết định số 938/QĐ-TTg của Thủ tướng Chính phủ: Phê duyệt Đề án 'Tuyên truyền, giáo dục, vận động, hỗ trợ phụ nữ tham gia giải quyết một số vấn đề xã hội liên quan đến phụ nữ giai đoạn 2017 - 2027'). Đây là mô hình truyền thông mới năm 2025 được Hội Liên hiệp Phụ nữ (LHPN) huyện Hòa An tích cực triển khai tại cơ sở), với mục tiêu nâng cao nhận thức, kỹ năng sống, xây dựng năng lực cho phụ nữ tham gia giải quyết những vấn đề cấp thiết của xã hội, xóa bỏ dần bạo lực giới, tảo hôn, di cư trái pháp luật... vẫn tồn tại dai dẳng tại một số địa phương.
6 tháng đầu năm, toàn tỉnh phát sinh 25 trường hợp tảo hôn, không phát sinh tình trạng kết hôn cận huyết thống.
Ở cao nguyên đá Đồng Văn (Hà Giang), nhiều hủ tục còn bám rễ sâu trong đời sống đồng bào dân tộc thiểu số. Các cấp Hội LHPN đang nỗ lực thay đổi nhận thức, hành vi, từng bước đẩy lùi nạn tảo hôn, hôn nhân cận huyết thống, kiến tạo tương lai bình đẳng và tươi sáng hơn cho phụ nữ, trẻ em.
Bản Pha Đén, xã Pù Nhi (Mường Lát) từng được mọi người gọi là 'bản đẻ' vì tỷ lệ sinh quá cao, trong khi mức sống lại quá thấp. Thế nhưng, nhờ sức lan tỏa của mô hình hay, cách làm sáng tạo trong công tác dân số - kế hoạch hóa gia đình (DS-KHHGĐ), cuộc sống của đồng bào dân tộc Mông, bản Pha Đén đang ngày càng ổn định và có bước phát triển.
Những năm qua, nhờ làm tốt công tác tuyên truyền vận động, tình trạng tảo hôn trong dùng đồng bào dân tộc thiểu số ở huyện Si Ma Cai, tỉnh Lào Cai, đã giảm đáng kể.
Nậm Ban là xã biên giới đặc biệt khó khăn của huyện Nậm Nhùn. Trong cộng đồng các dân tộc thiểu số sinh sống tại đây, như Mảng, Mông, Hà Nhì... còn duy trì nhiều phong tục tập quán truyền thống. Không ít trong số đó đã trở thành hủ tục lạc hậu, cản trở sự phát triển, ảnh hưởng tiêu cực đến đời sống văn hóa - xã hội, sức khỏe cộng đồng và sự phát triển bền vững của địa phương.
Mặc dù đời sống bà con vùng đồng bào dân tộc thiểu số tại Tây Ninh đã từng bước được cải thiện song tình trạng tảo hôn và hôn nhân cận huyết thống vẫn còn tồn tại, gây cản trở mục tiêu phát triển bền vững. Phóng viên Báo PNVN đã có buổi trao đổi với bà Kim Thị Minh, Phó Chủ tịch Hội LHPN tỉnh Tây Ninh, về những hoạt động đã và đang được các cấp Hội trên địa bàn triển khai nhằm đẩy lùi vấn đề này.
Tảo hôn vẫn còn tồn tại, nhất là ở vùng đồng bào dân tộc thiểu số (DTTS). Đây là vấn đề không mới, song chưa bao giờ hết 'nóng', gây ra nhiều hệ lụy đối với sức khỏe bà mẹ, trẻ em, ảnh hưởng nghiêm trọng đến chất lượng dân số.
Từ đầu năm đến nay, toàn tỉnh phát sinh 17 trường hợp tảo hôn và hôn nhân cận huyết (TH&HNCH) xảy ra tại huyện: Bảo Lạc, Bảo Lâm, Hà Quảng giảm 66,6% so với cùng kỳ năm 2024.
Phòng Dân tộc và Tôn giáo huyện Krông Ana vừa tổ chức thành công Hội thi vẽ tranh tuyên truyền, phổ biến, giáo dục pháp luật năm 2025. Sự kiện này nằm trong khuôn khổ các hoạt động nhằm phát triển kinh tế - xã hội vùng đồng bào dân tộc thiểu số (DTTS) và miền núi.
Tại các lớp tập huấn 'Ứng dụng phương pháp phát triển cộng đồng dựa vào nội lực (ABCD) trong phòng ngừa tảo hôn, hôn nhân cận huyết thống', các giảng viên Phân hiệu Học viện Phụ nữ Việt Nam đã giúp người dân tại xã Ayun (Chư Sê, Gia Lai) nhận ra: Họ có đủ nội lực để đẩy lùi hủ tục và cải thiện cuộc sống của chính mình.
PGS.TS Nguyễn Văn Mạnh - Đại học Khoa học Huế - người chủ trì đề tài nghiên cứu cấp Bộ và là chuyên gia có nhiều năm điền dã, khảo sát thực tế về các vấn đề xã hội tại cộng đồng dân tộc thiểu số vùng Trung Trung Bộ. Ông đã chia sẻ về thực trạng tảo hôn, hôn nhân cận huyết, hôn nhân mua bán, bất bình đẳng giới và những hệ lụy đang đè nặng lên phụ nữ và trẻ em nơi đây, đồng thời đưa ra những đề xuất giải pháp thiết thực, bền vững.
Dưới những nét vẽ của học sinh Trường Phổ thông Dân tộc nội trú THCS Krông Ana (Đắk Lắk), những kiến thức pháp luật trở thành tác phẩm nghệ thuật đầy màu sắc, dễ hiểu và ý nghĩa.
Tại Hội thảo Khoa học Quốc gia với chủ đề 'Tiếp cận liên ngành trong phòng, chống tảo hôn và hôn nhân cận huyết thống ở vùng dân tộc thiểu số - vì tương lai của trẻ em', nhiều đại biểu đã chỉ ra rằng, tình trạng tảo hôn tại Việt Nam có giảm nhưng so với mục tiêu của Đề án 'Giảm thiểu tình trạng tảo hôn và hôn nhân cận huyết thống trong vùng dân tộc thiểu số giai đoạn 2015 - 2025' thì nhiều nơi chưa đạt.
Ngày 29/5, tại Gia Lai, Phân hiệu Học viện Phụ nữ Việt Nam phối hợp với Hội LHPN tỉnh Gia Lai khai giảng lớp Tập huấn 'Ứng dụng phương pháp phát triển cộng đồng dựa vào nội lực (ABCD) trong phòng ngừa tảo hôn, hôn nhân cận huyết thống'.
Thời gian qua, Hội LHPN xã Đê Ar (huyện Mang Yang, tỉnh Gia Lai) đã phát huy hiệu quả vai trò của người có uy tín trong cộng đồng, đặc biệt trong công tác tuyên truyền, giáo dục, vận động đồng bào dân tộc thiểu số (DTTS) từng bước xóa bỏ tình trạng tảo hôn và hôn nhân cận huyết thống.
Tại những vùng sâu, vùng xa và khu vực đồng bào dân tộc thiểu số ở Đắk Lắk, thanh thiếu niên đang dần khẳng định vai trò là lực lượng tiên phong trong hành trình đẩy lùi tảo hôn và hôn nhân cận huyết – những vấn đề xã hội vẫn còn dai dẳng, cản trở sự phát triển bền vững của cộng đồng.
Cùng với phát triển kinh tế - xã hội, thời gian qua, huyện Mường Lát luôn chú trọng xây dựng nếp sống văn hóa mới, góp phần phát huy các giá trị truyền thống tốt đẹp của dân tộc, khơi dậy tinh thần đoàn kết trong khu dân cư.
Nhận thức rõ về tác hại của tảo hôn và hôn nhân cận huyết thống, UBND huyện Tương Dương đã tăng cường lãnh đạo, chỉ đạo các hoạt động truyền thông, vận động, nâng cao nhận thức, thay đổi hành vi của đồng bào dân tộc thiểu số ở các xã, bản có tỷ lệ hoặc nguy cơ cao. Hiện tỷ lệ tảo hôn đã giảm đáng kể, riêng tình trạng hôn nhân cận huyết đã hoàn toàn chấm dứt.
Huyện Krông Ana, tỉnh Đắk Lắk hiện có 8 đơn vị hành chính cấp xã, trong đó, 6 xã, thị trấn thuộc vùng đồng bào dân tộc thiểu số (DTTS), với 30 dân tộc cùng sinh sống, trong đó đồng bào DTTS chiếm tỷ lệ 23,54% dân số toàn huyện. Những năm trước, tình trạng tảo hôn, lập gia đình từ khi 14-15 tuổi vẫn diễn ra ở các buôn đồng bào DTTS. Nhưng nhờ những nỗ lực tuyên truyền của các cấp, các ngành, hội, đoàn thể, tình trạng tảo hôn ở vùng đồng bào DTTS đã giảm hẳn.
Trong thời gian qua, Hội LHPN tỉnh Tây Ninh đã triển khai đa dạng các hoạt động góp phần ngăn ngừa, giảm thiểu tình trạng tảo hôn và hôn nhân cận huyết trong đồng bào dân tộc thiểu số trên địa bàn.
Thực hiện chương trình hoạt động Dự án 8 năm 2025, Hội LHPN tỉnh Lâm Đồng vừa thực hiện đợt truyền thông phòng chống tảo hôn và hôn nhân cận huyết cho người dân thuộc các thôn đặc biệt khó khăn tại các huyện Đam Rông, Đức Trọng và Di Linh.
Ngày 20.5, tại TP.HCM, Phân hiệu Học viện Phụ nữ Việt Nam tổ chức Hội thảo khoa học quốc gia 'Tiếp cận liên ngành trong phòng, chống tảo hôn và hôn nhân cận huyết thống ở vùng dân tộc thiểu số – Vì tương lai của trẻ em'. Sự kiện là một trong các hoạt động thuộc Dự án 8 'Thực hiện bình đẳng giới và giải quyết những vấn đề cấp thiết đối với phụ nữ và trẻ em'.
Phân hiệu Học viện Phụ nữ Việt Nam tổ chức hội thảo về tăng cường phòng chống tảo hôn và hôn nhân cận huyết thống ở vùng dân tộc thiểu số.
Từ ngày 13 - 16/5, Hội LHPN tỉnh Lâm Đồng tổ chức truyền thông phòng chống tảo hôn và hôn nhân cận huyết cho người dân thuộc các thôn đặc biệt khó khăn tại các huyện Đam Rông, Đức Trọng và Di Linh.
Nhằm giảm thiểu nạn tảo hôn và hôn nhân cận huyết thống trong vùng đồng bào dân tộc thiểu số (DTTS), huyện Krông Ana, tỉnh Đắk Lắk đã tổ chức nhiều buổi chiếu phim lưu động tại các thôn, buôn có đông đồng bào DTTS sinh sống. Những buổi chiếu phim không chỉ là món quà tình thần mà còn giúp bà con DTTS hiểu thêm kiến thức pháp luật, từ đó có hành động phòng tránh, ngăn ngừa nạn tảo hôn và hôn nhân cận huyết thống.
Trước thực trạng hủ tục, phong tục lạc hậu đã hình thành từ lâu đời còn bám rễ, ăn sâu vào đời sống, tư tưởng đồng bào dân tộc thiểu số ở một số địa bàn vùng sâu, vùng xa, vùng biên giới, ngày 22/12/2023, Ban Chấp hành Đảng bộ tỉnh ban hành Nghị quyết số 15-NQ/TU về xóa bỏ hủ tục, phong tục, tập quán lạc hậu, xây dựng nếp sống văn minh trong nhân dân các dân tộc tỉnh giai đoạn 2024 - 2030 (Nghị quyết 15-NQ/TU). Tại huyện Phong Thổ, nghị quyết trở thành 'ánh sáng soi đường' và là 'kim chỉ nam' để từng bước loại bỏ hủ tục, phong tục lạc hậu… Từ đó, tạo bước 'đột phá' xây dựng nếp sống văn minh nơi biên giới.