Khoa học nói gì về hiện tượng giật mình như đang rơi khi vừa ngủ thiếp đi?

Hypnic jerk, còn gọi là "Sleep start hay hypnagogic jerk", là cú giật cơ ngắn, không chủ ý, thường xảy ra khi ta sắp ngủ. Đây là một dạng giật cơ xảy ra khi chúng ta vừa đi vào giấc ngủ, và giật mình tỉnh dậy vì có cảm giác như đang rơi xuống từ trên cao.

Bên cạnh cảm giác rơi, một số còn thấy hình ảnh, nghe âm thanh hoặc thấy ánh chớp. Ước tính khoảng 70% dân số từng trải qua hiện tượng này, và theo một chuyên gia, khoảng 10% người có thể gặp mỗi ngày. Vậy tình trạng này đến từ đâu?

Giật mình lúc chợp mắt còn gọi là Hypnic jerk.

Khi vào giấc, cơ bắp thả lỏng, hệ thần kinh dịu xuống, nhịp thở chậm lại và thân nhiệt giảm. Cú giật có thể xảy ra ở một hoặc nhiều chi, đôi khi liên tiếp, và có thể kèm tim đập nhanh hoặc thở gấp. Hiện tượng thường xuất hiện lúc cơ thể chuyển sang giai đoạn ngủ nhẹ nhất. Các chuyên gia cho biết cơ chế chính xác chưa được hiểu đầy đủ.

Một giả thuyết cho rằng não hiểu nhầm sự thả lỏng của cơ là đang rơi, nên siết cơ lại để giữ thăng bằng. Giả thuyết khác cho rằng dây thần kinh “phát lầm” tín hiệu khi cơ thể chuyển trạng thái, hoặc đây là phản xạ giật mình liên quan đến tín hiệu từ thân não. Cũng có ý kiến cho rằng tổ tiên linh trưởng ngủ trên cây nên siết cơ khi rơi, nhưng một chuyên gia gọi đây là suy đoán, chưa có bằng chứng vững.

Một số yếu tố có thể làm hiện tượng xảy ra thường hơn: căng thẳng hoặc lo âu, caffeine, rượu, tập thể dục muộn, tư thế ngủ khó chịu và thiếu ngủ. Các nguồn nêu đây là yếu tố có thể làm nặng thêm, không phải nguyên nhân đã được chứng minh.

Infographic về hiện tượng giật cơ khi ngủ.

Các chuyên gia mô tả hypnic jerk hầu như là bình thường và lành tính. Nên đi khám nếu hiện tượng đủ thường xuyên để làm rối loạn giấc ngủ, hoặc có dấu hiệu khác thường như kéo dài hơn một giây, xảy ra khi ngủ sâu hay lúc thức dậy, có nhịp đều, hay bị kích hoạt bởi âm thanh hoặc chạm. Để giảm tần suất, có thể ngủ đủ, giữ giờ giấc đều, tránh caffeine và giảm căng thẳng.