Mùa thu - Rực rỡ sắc màu, thắm đượm hương vị miền non nước

Bức họa mùa vàng giữa miền non nước

Vào mùa thu cảnh sắc Cao Bằng đẹp như tranh vẽ trong xanh và huyền ảo. Đó là những cơn gió se lạnh len qua những bản nhỏ, là sự chuyển sắc của núi rừng, ruộng lúa vào độ chín vàng và vườn cây trĩu quả. Tất cả màu sắc cùng hòa quyện tạo nên bức họa thiên nhiên căng đầy sức sống nơi miền biên viễn.

Từ tháng 9 - 10, nắng bớt gay gắt, bầu trời cao và trong hơn. Trên những cung đường núi non trùng điệp, cảnh sắc mở ra như những thước phim quay chậm. Buổi sớm, sương trắng buông nhẹ như dải lụa mềm vắt qua lưng núi, bồng bềnh trên thung lũng rồi tan dần khi mặt trời nhô lên. Những dãy núi đá hình tháp, hình nón nối tiếp nhau, ôm lấy ruộng lúa chín trải vàng dưới chân núi, men theo dòng suối, bao quanh những nếp nhà sàn. Một ngày mới được đánh thức trong tiếng nước chảy, tiếng chim gọi bầy và âm thanh rộn ràng của mùa gặt.

Dòng Quây Sơn uốn lượn giữa những cánh đồng lúa chín vàng, tạo nên bức tranh mùa thu thơ mộng nơi miền biên viễn.

Mùa vàng mỗi vùng một vẻ đẹp riêng: những cánh đồng lúa chín trải dài hai bên dòng Quây Sơn trong xanh; ruộng lúa vàng trong thung lũng ôm lấy những chân núi xã Quảng Uyên, Xuân Trường; ruộng bậc thang uốn lượn ở xã Thành Công… màu lúa như những dải lụa mềm kết nối các xã miền Tây sang miền Đông. Trong đó, nổi bật nhất là những cánh đồng lúa vàng hai bên dòng Quây Sơn trong xanh uốn lượn giữa ruộng đồng, có đoạn nép sát chân núi, có đoạn mở rộng giữa thung lũng Phong Nặm, Ngọc Côn, Đình Phong, Chí Viễn, Đàm Thủy…

Theo dòng Quây Sơn nước đổ về thác Bản Giốc, vẻ đẹp mùa thu dường như được đẩy lên cao trào. Từ nhiều tầng đá, dòng nước đổ xuống tung bọt trắng xóa; phía dưới là cánh đồng lúa chín và những bãi cỏ xanh ven sông. Màu trắng của nước, màu vàng của lúa, màu xanh của núi rừng và sắc trong của bầu trời hòa quyện, tạo nên cảnh sắc vừa hùng vĩ, vừa mềm mại. Nếu mùa hè Bản Giốc cuộn trào sức sống thì khi thu về, dòng thác lại mang vẻ đẹp đa sắc màu, trong trẻo và lãng mạn hơn.

Mùa thu cũng là mùa lao động đẹp nhất trong năm. Trên những ruộng lúa vàng trong thung lũng, ruộng bậc thang, bà con hối hả gặt lúa, tiếng nói cười hòa cùng tiếng máy tuốt lúa, tiếng trẻ nhỏ gọi nhau… tạo nên nhịp điệu vui tươi của mùa no ấm. 

Bởi vậy, mùa thu Cao Bằng không chỉ đẹp để ngắm nhìn. Phải bước vào một phiên chợ vùng cao, ghé một nếp nhà sàn, ngồi bên bếp lửa và thưởng thức những món ăn chế biến từ sản vật vừa thu hái, du khách sẽ cảm nhận trọn vẹn chiều sâu của miền non nước - nơi cảnh sắc có thể nâng niu trên tay, cảm nhận bằng hương thơm và lưu giữ qua dư vị ngọt bùi của núi rừng.

Theo hương cốm mới, tìm sản vật mùa thu riêng có

Mùa thu Cao Bằng không chỉ nhìn thấy qua sắc vàng của lúa, màu xanh của sông núi hay mây trắng uốn lượn trên những bản làng mà còn được cảm nhận bằng hương vị. Đó là mùa của những sản vật chỉ cần nhắc tên đã gợi nhớ núi rừng: cốm nếp Ong, hạt dẻ Trùng Khánh, trám đen, gạo nếp Pì Pất, miến dong, măng rừng…

Cốm, hạt dẻ, hồng chín và bánh nướng - những sản vật mang đậm hương vị mùa Thu ở Cao Bằng.

Khi những bông nếp còn ngậm sữa, người dân chọn những bông vừa độ để làm cốm. Qua mỗi nhịp chày giã cốm, lớp vỏ trấu dần bong ra, để lộ những hạt cốm xanh, mềm và thơm dịu. Cốm Trùng Khánh làm vào rằm tháng Tám từ hạt nếp Ong đặc sản, qua bàn tay khéo léo của người dân, những hạt cốm mang vị dẻo thơm, ngọt hậu. Cốm có thể ăn ngay, nhâm nhi cùng chén trà nóng hoặc kết hợp với hạt dẻ để làm bánh, nấu chè. Nếu cốm gợi hương lúa thơm ngọt dịu thì hạt dẻ Trùng Khánh lại níu chân du khách bằng vị ngọt bùi đặc trưng. Hạt dẻ được luộc, rang chín rồi vò cùng cốm, xôi nếp Ong. Trong tiết trời se lạnh, nhâm nhi hạt dẻ thơm ngậy hay thưởng thức cốm vò hạt dẻ là cách cảm nhận trọn vẹn hương vị mùa thu vùng biên.

Trám đen, trám xanh lại làm phong phú mâm cơm mùa thu. Trám đen om mềm, tách hạt, vò cùng xôi nếp tạo nên món xôi tím hồng, dẻo thơm, thường ăn với muối vừng, thịt băm hoặc lạp sườn. Trám xanh dùng kho cá, kho thịt ba chỉ, đem đến vị đậm đà, béo bùi mà không ngấy.

Đầu thu, tại các chợ phiên, bà con vùng Nguyên Bình, Bảo Lạc đem bán mác cọt giòn có vị ngọt xen chua và hương thơm nhẹ. Những gùi mác cọt, trám đen, hạt dẻ, bó lúa nếp hay mớ rau rừng được bà con mang xuống chợ vừa tạo nên sắc màu riêng của phiên chợ vùng cao, vừa phản ánh nhịp mùa của núi rừng.

Bữa cơm mùa thu Cao Bằng luôn phong phú sản vật địa phương. Xôi trám tím hồng, bát canh miến dong nấu thịt gà đen, đĩa lạp sườn, thịt lợn quay lá mác mật, măng rừng… Ngồi quây quần bên bếp lửa đỏ, uống rượu ngô nồng nàn, nghe tiếng đàn tính, câu hát Then và nghe câu chuyện bản làng, khiến mỗi bữa ăn trở thành một trải nghiệm ấn tượng khó quên.

Mỗi món ăn là một “chỉ dấu địa lý” bằng hương vị riêng có, giúp du khách nhớ đến miền non nước Cao Bằng ngay cả khi hành trình đã khép lại.

Đánh thức giá trị từ mùa đẹp nhất miền biên viễn

Cảnh quan và ẩm thực là hai nguồn tài nguyên bổ trợ cho nhau. Du khách đến Cao Bằng để ngắm thác Bản Giốc giữa mùa vàng, chèo bè mảng trên dòng Quây Sơn, đi qua những thung lũng lúa chín. Nhưng chuyến đi chỉ thật sự trọn vẹn khi họ tự tay giã cốm, nhặt hạt dẻ, cùng chủ nhà nấu mâm cơm đầy đủ món ăn mà chỉ mùa thu mới có.

Từ lợi thế ấy, mùa thu Cao Bằng là sản phẩm du lịch giàu bản sắc. Đến Cao Bằng vào mùa thu, tại các bản làng, dịch vụ homestay, du khách có thể cùng chủ nhà, các đầu bếp tại dịch vụ du lịch cùng làm cốm nếp Ong vò hạt dẻ, bánh từ cốm, nấu chân giò hầm hạt dẻ, rang thịt trám đen, đồ xôi trám, làm nem miến dong, làm bánh gai… 

Du khách trải nghiệm mùa lúa chín bên thác Bản Giốc.

Theo chị Nông Thị Liêm, xóm Dìa Trên, xã Quảng Uyên, các cấp, ngành chức năng nên xây dựng bản đồ ẩm thực theo mùa, kết nối điểm ngắm lúa chín với vườn dẻ, làng làm cốm, cơ sở sản xuất miến dong, chợ phiên và homestay đưa lên nền tảng số để du khách có thể cập nhật thời điểm lúa chín, mùa thu hoạch hạt dẻ, lịch chợ phiên, địa chỉ trải nghiệm và cơ sở bán sản phẩm chính gốc. Khi được tổ chức bài bản, ẩm thực sẽ là dấu ấn trong lòng du khách làm nên những mắt xích trong chuỗi giá trị du lịch cộng đồng.

Đến Cao Bằng mùa thu, cùng với ngắm cảnh đẹp, checkin, tự tay làm món ăn mùa thu, du khách đem về một gói cốm xanh, túi hạt dẻ nâu bóng hay hộp xôi trám tím hồng, gói miến vàng óng… sẽ là trải nghiệm khó quên bởi được chạm vào một miền đất vừa kỳ vĩ, vừa dịu dàng; nơi cảnh sắc có hương thơm, mỗi sản vật có câu chuyện và mỗi món ăn đều lưu giữ nhịp sống của núi rừng.

Giữa dòng Quây Sơn xanh biếc, những cánh đồng lúa vàng óng, thác Bản Giốc đổ nước trắng xóa, hương cốm thơm dịu… mùa thu miền Non nước như một lời mời tha thiết. Lời mời ấy không ồn ào mà đủ sức níu bước chân người: hãy đến để ngắm một mùa vàng non cao, trải nghiệm một mùa nhiều sản vật núi rừng riêng có để hiểu thêm vì sao Cao Bằng luôn khiến người đi xa nhớ mãi.