Rộn ràng lễ hội Chùa Bà - Cảng thị Nước Mặn

Nghi lễ Nghinh thần, rước sắc Lễ hội Chùa Bà - Cảng thị Nước Mặn.

Là một trong những lễ hội cổ truyền tiêu biểu của vùng Bình Định trước đây (nay thuộc tỉnh Gia Lai), Lễ hội Chùa Bà - Cảng thị Nước Mặn gắn liền với lịch sử hình thành và hưng thịnh của thương cảng Nước Mặn cách đây gần 4 thế kỷ. Không chỉ mang giá trị tâm linh sâu sắc, lễ hội còn là minh chứng sinh động cho sự giao thoa văn hóa Việt - Hoa trong quá trình hình thành đô thị và phát triển giao thương trên vùng đất này. Với những giá trị đặc sắc đó, năm 2022, lễ hội đã được công nhận là Di sản văn hóa phi vật thể quốc gia.

Năm 2026, lễ hội được tổ chức quy mô, bài bản, kết hợp hài hòa giữa phần lễ và phần hội. Trong đó, phần lễ diễn ra trang nghiêm, giữ gìn trọn vẹn các nghi thức truyền thống như: Nghinh thần, rước sắc, rước biểu trưng Ngư - Tiều - Canh - Mục, Lễ Cầu an, Lễ Tế Bà… Mỗi nghi thức đều mang ý nghĩa tâm linh sâu sắc, thể hiện lòng tri ân của các thế hệ hôm nay đối với các bậc tiền nhân đã có công khai phá, gây dựng và gìn giữ vùng đất. Không khí lễ hội càng trở nên sôi động với phần hội phong phú, đậm đà bản sắc văn hóa dân gian. Các hoạt động như biểu diễn bài chòi cổ, hát lễ, hát tuồng, thi đấu bóng chuyền cùng nhiều trò chơi truyền thống đã thu hút đông đảo người dân tham gia, tạo nên không gian sinh hoạt văn hóa cộng đồng vui tươi, gắn kết.

Chị Lê Thị Lệ, người dân xã Tuy Phước Bắc cho biết, lễ hội năm nay được tổ chức chu đáo, bài bản, nhiều nghi lễ truyền thống được phục dựng đầy đủ, góp phần tái hiện sinh động không gian văn hóa xưa. Với chị, đây không chỉ là dịp để tưởng nhớ công ơn tiền nhân, lễ hội còn tạo sân chơi lành mạnh, giúp người dân thêm gắn bó, chung sức xây dựng quê hương ngày càng phát triển. Ghi nhận tại lễ hội cho thấy sức lan tỏa ngày càng lớn khi nhiều đoàn khách từ các địa phương vượt hàng trăm cây số để tham dự. Đoàn Mẫu Tự Linh Đông (phường Ayun Pa, tỉnh Gia Lai) gồm 16 thành viên có mặt từ sớm để dâng lễ. Bà Nguyễn Thị Ngọc Anh (1961), Trưởng đoàn chia sẻ, đây là năm thứ ba đoàn tham gia lễ hội và cảm nhận rõ sự đổi mới trong công tác tổ chức. “Lễ hội ngày càng quy củ, trang trọng hơn. Chúng tôi đến đây với mong muốn cầu cho quốc thái dân an, mưa thuận gió hòa, cuộc sống ngày càng ấm no, hạnh phúc”, bà Ngọc Anh bày tỏ.

Không chỉ thu hút người dân trong nước, lễ hội còn để lại ấn tượng đẹp trong lòng du khách quốc tế. Anh Jens Boettcher, du khách đến từ Đức, cho biết đây là lần đầu tham dự lễ hội và rất ấn tượng với không khí sôi động, đậm bản sắc văn hóa truyền thống. “Tôi đặc biệt quan tâm đến các nghi lễ và muốn tìm hiểu sâu hơn về đời sống tín ngưỡng của người dân nơi đây”, anh Jens Boettcher chia sẻ.

Theo ông Lê Anh Duy - Phó Chủ tịch UBND xã Tuy Phước Bắc, Trưởng Ban tổ chức lễ hội, Lễ hội Chùa Bà - Cảng thị Nước Mặn năm 2026 diễn ra trong bối cảnh nhiều địa phương trên cả nước hưởng ứng Năm Du lịch Quốc gia do tỉnh Gia Lai đăng cai. Đây là cơ hội để địa phương quảng bá những giá trị văn hóa, lịch sử đặc sắc, góp phần thu hút du khách và thúc đẩy phát triển du lịch. Ông Duy nhấn mạnh, việc duy trì và nâng tầm lễ hội không chỉ nhằm bảo tồn, phát huy các giá trị văn hóa truyền thống mà còn tạo động lực thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội địa phương, từng bước đưa di sản trở thành nguồn lực quan trọng cho phát triển bền vững.

Trong thời gian tới, chính quyền xã Tuy Phước Bắc sẽ tiếp tục phối hợp với các cơ quan chức năng xây dựng kế hoạch bảo tồn và phát huy giá trị di sản lễ hội. Cùng với đó là từng bước đầu tư, tôn tạo di tích, hoàn thiện hạ tầng phục vụ du khách; đồng thời quan tâm tôn vinh, khuyến khích các nghệ nhân - những người đang âm thầm gìn giữ và truyền dạy các giá trị văn hóa truyền thống, góp phần để Lễ hội Chùa Bà - Cảng thị Nước Mặn tiếp tục được gìn giữ, lan tỏa và phát huy giá trị trong đời sống đương đại.

Hà Vy