Theo những đường chỉ ở làng dệt Mỹ Nghiệp

Giữa không gian ngập tràn sắc màu của Hợp tác xã Dệt thổ cẩm Chăm Mỹ Nghiệp (xã Ninh Phước), những người phụ nữ Chăm cần mẫn bên các khung dệt đã gắn bó bao năm. Trên những khung gỗ, khung tre mộc mạc, các cuộn chỉ đỏ, vàng, xanh, tím được kéo căng, đan cài vào nhau theo từng nhịp đưa thoi. Người thì ngồi trên chiếc ghế nhỏ, người thì ngồi bệt sát bên chiếc khung, tất cả đều chăm chú với công việc quen thuộc, như thể thời gian đang chậm lại trong không gian làng nghề.

Tỉ mẩn qua từng sợi chỉ

Từng đường hoa văn dần hiện lên từ những sợi chỉ nhiều màu sắc. Có những họa tiết được sắp xếp đối xứng, có những dải hoa văn nổi bật nhờ sự phối hợp hài hòa giữa các gam màu nóng - lạnh. Qua đôi bàn tay của các nghệ nhân, những sợi chỉ không chỉ kết thành tấm vải, mà còn dệt nên những câu chuyện về đời sống, thẩm mỹ và bản sắc văn hóa của cộng đồng người Chăm.

Đã gắn bó với nghề hơn 30 năm, bà Thạch Thị Loan vẫn đều đặn đến xưởng dệt mỗi ngày. Để hoàn thành một sản phẩm thổ cẩm, bà phải trải qua nhiều công đoạn, từ chuẩn bị nguyên liệu, lên khuôn cho đến tạo hoa văn và hoàn thiện sản phẩm. Bà Loan chia sẻ: “Ngày xưa người dân tự se bông để làm sợi dệt. Bây giờ nguyên liệu có sẵn nên thuận tiện hơn. Mỗi mẫu hoa văn đều có nét đẹp riêng, khách hàng thích mẫu nào thì làm theo mẫu đó cho họ”. Trên khung dệt của bà, những sợi chỉ màu đỏ, vàng nghệ và trắng ngà đang dần kết nối với nhau thành những dải họa tiết nổi bật. Từng đường chỉ được luồn qua lại một cách cẩn trọng. Công việc tưởng chừng đơn giản nhưng đòi hỏi sự kiên nhẫn và tỉ mỉ trong từng thao tác.

Không chỉ là sản phẩm của một nghề thủ công truyền thống, thổ cẩm còn hiện diện trong đời sống văn hóa của người Chăm từ nhiều thế hệ. Những tấm vải được sử dụng trong sinh hoạt, lễ hội và nhiều hoạt động cộng đồng. Vì thế, mỗi hoa văn không đơn thuần là họa tiết trang trí mà còn mang theo những giá trị văn hóa được lưu giữ qua thời gian.

Bà Thị Phường đã dành phần lớn cuộc đời cho nghề dệt. Bắt đầu học nghề từ năm 15 tuổi, đến nay, đã ngoài 60 tuổi, bà Phường vẫn miệt mài bên khung dệt mỗi ngày. Đối với bà, dù công việc vất vả, nhưng chính niềm đam mê và lòng tự hào về những hoa văn tinh xảo đã níu giữ bà với nghề. “Nghề dệt này được người Chăm vô cùng coi trọng, vì vậy tôi luôn mong muốn con cháu sau này phải biết và tiếp tục giữ lửa nghề”, bà Phường tâm sự. Theo bà Phường, trước đây gần như gia đình nào trong làng cũng có khung dệt. Tiếng đưa thoi, kéo sợi từng là âm thanh quen thuộc trong nhiều nếp nhà. Dẫu thời gian thay đổi, nghề dệt truyền thống hiện nay tuy chỉ duy trì rải rác, nhưng vẫn bền bỉ hiện diện, khẳng định một phần bản sắc văn hóa không thể tách rời của vùng đất này.

Gìn giữ nét đẹp làng nghề

Điều khiến du khách ấn tượng nhất khi đến làng dệt Mỹ Nghiệp là hình ảnh những nghệ nhân lớn tuổi vẫn miệt mài bên khung dệt. Ngay tại xưởng, một cụ bà đã 84 tuổi vẫn đều đặn làm việc mỗi ngày. Dù đôi tay không còn nhanh nhẹn, bà vẫn kiên trì, tỉ mẩn với từng đường dệt như một phần hơi thở không thể thiếu trong cuộc sống thường nhật.

Bà Thạch Thị Loan đã có hơn 30 năm với nghề dệt thổ cẩm, nên có nhiều kinh nghiệm trong việc tạo nên những đường nét hoa văn trên tấm vải.

Những bộ trang phục Chăm được trưng bày tại Hợp tác xã dệt thổ cẩm Chăm Mỹ Nghiệp.

Từ những tấm vải truyền thống, người dân Mỹ Nghiệp ngày nay đã phát triển thêm nhiều sản phẩm phục vụ nhu cầu của du khách như: Khăn choàng, túi xách, ví, phụ kiện hay đồ lưu niệm. Khu trưng bày của Hợp tác xã Dệt thổ cẩm Chăm Mỹ Nghiệp vì thế trở thành một không gian đầy màu sắc, nơi du khách vừa có thể khám phá chiều sâu của nghề dệt cổ truyền, vừa dễ dàng lựa chọn những sản phẩm mang đậm dấu ấn văn hóa Chăm.

Theo chị Thiên Thị Mỹ Thuận (phụ trách khu vực trưng bày sản phẩm), khách du lịch, đặc biệt là khách nước ngoài, thường rất thích thú khi tận mắt chứng kiến quy trình dệt thủ công và khám phá những hoa văn độc đáo trên thổ cẩm Mỹ Nghiệp. “Khách đến đây không chỉ mua sản phẩm, mà còn muốn tìm hiểu về nghề dệt và văn hóa Chăm. Nhiều người chọn mua một món đồ nhỏ làm kỷ niệm sau chuyến tham quan”, chị Thuận cho biết.

Giữa nhịp sống hiện đại, những khung dệt ở Mỹ Nghiệp vẫn đều đặn chuyển động mỗi ngày. Từng sợi chỉ đan xen là những gam màu rực rỡ, những hoa văn được trao truyền qua nhiều thế hệ và cả niềm tự hào của cộng đồng người Chăm đối với di sản văn hóa của dân tộc mình. Những tấm thổ cẩm này sẽ theo chân du khách đi khắp muôn phương, nhưng trong từng đường dệt vẫn lưu giữ trọn vẹn hồn cốt của Mỹ Nghiệp - nơi sắc màu văn hóa Chăm vẫn bền bỉ được dệt nên mỗi ngày.