Thủ tướng: Chuyển tư duy 'bồi thường tài sản' sang 'tái thiết cuộc sống' khi tái định cư

Kiểm soát giá đất để kiểm soát giá bất động sản

Chiều 19/8, tiếp tục chương trình Kỳ họp không thường lệ lần thứ Nhất, Quốc hội khóa XVI, các đại biểu thảo luận tại tổ về định hướng sửa đổi Luật Kinh doanh bất động sản, Luật Nhà ở và Luật Đất đai.

Thủ tướng Chính phủ Lê Minh Hưng. Ảnh: Hữu Thắng.

Phát biểu thảo luận, Thủ tướng Chính phủ Lê Minh Hưng đánh giá cao tinh thần đồng hành của Quốc hội và Chính phủ trong quá trình hoàn thiện hệ thống pháp luật, đặc biệt đối với ba luật có tác động trực tiếp đến thị trường bất động sản gồm Luật Đất đai, Luật Nhà ở và Luật Kinh doanh bất động sản.

Theo Thủ tướng, việc sửa luật không chỉ nhằm xử lý những điểm nghẽn đang phát sinh trong thực tiễn mà quan trọng hơn là phải xây dựng được cơ chế, chính sách kiến tạo cho giai đoạn phát triển mới.

Một trong những nội dung lớn được Thủ tướng đề cập là đổi mới công tác quy hoạch và kế hoạch sử dụng đất tại dự án Luật Đất đai.

Tinh thần của Nghị quyết 21 là tiến tới xây dựng một quy hoạch thống nhất trong phạm vi tỉnh, thay vì tồn tại quá nhiều loại quy hoạch với thẩm quyền khác nhau như hiện nay. Cách làm này nhằm tạo thuận lợi cho địa phương trong tổ chức thực hiện, đồng thời giảm chồng chéo và rút ngắn thủ tục.

Tuy nhiên, Thủ tướng lưu ý, đi cùng với việc tích hợp quy hoạch phải là cơ chế, tiêu chí và điều kiện đủ chặt chẽ để ngăn tình trạng tùy tiện điều chỉnh quy hoạch, kế hoạch sử dụng đất, làm thay đổi mục tiêu sử dụng đất. Theo Thủ tướng, vấn đề này cần phải được cụ thể hóa rõ trong luật.

Đối với việc giao đất, cho thuê đất, chuyển mục đích sử dụng đất, Thủ tướng yêu cầu bảo đảm công khai, minh bạch, có cạnh tranh và lựa chọn được nhà đầu tư có đủ năng lực, có phương án sử dụng đất hiệu quả.

Cần quy định rõ các trường hợp đấu giá quyền sử dụng đất, đấu thầu dự án có sử dụng đất hay giao đất trực tiếp cho nhà đầu tư, cùng với cơ chế xác định và nộp tiền sử dụng đất theo hướng minh bạch, có thể dự đoán được chi phí.

Theo Thủ tướng, giá đất là một trong những yếu tố đầu vào quan trọng của các dự án và của nền kinh tế. Khi giá đất tăng cao, toàn bộ chi phí đầu vào của dự án sẽ tăng theo, trong khi doanh nghiệp còn phải chịu chi phí vay vốn và chi phí do thủ tục hành chính kéo dài.

Các khoản chi phí này cuối cùng sẽ được tính vào giá thành sản phẩm, qua đó đẩy giá nhà lên cao.

Muốn giải quyết vấn đề này, phải giải quyết đồng bộ. Nhà nước quyết định giá đất trên cơ sở dữ liệu và phương pháp khoa học công khai, minh bạch; kết nối liên thông cơ sở dữ liệu đất đai với các dữ liệu chuyên ngành khác. Cùng với đó là cải cách thủ tục hành chính, minh bạch, công khai về việc giao đất cho nhà đầu tư, rút ngắn quy trình thủ tục.

"Phải có giải pháp đồng bộ mới giảm được chi phí đầu vào, kiểm soát được giá nhà, giá đất", Thủ tướng nhấn mạnh tất cả chi phí phải được tính toán rõ ràng bằng các quy định cụ thể trong luật.

Liên quan đến thu hồi đất, bồi thường, hỗ trợ và tái định cư, Thủ tướng nhấn mạnh cần chuyển từ tư duy đơn thuần bồi thường tài sản bị thu hồi sang tư duy tái thiết cuộc sống cho người dân.

Thủ tướng nhấn mạnh đây là tư duy quan trọng nhất, từ đó chuyển tải thành cơ chế phù hợp trong luật, đi kèm đẩy mạnh cải cách thủ tục hành chính, phân cấp phân quyền để rút ngắn thời gian thực hiện dự án bồi thường tái định cư.

Dự án Luật Nhà ở cần quy định rõ khi hết thời hạn, công trình phải xây dựng lại không có nghĩa quyền tài sản của người dân bị mất đi. (Ảnh minh hoạ).

Bảo vệ quyền tài sản của người dân khi cải tạo, xây lại chung cư

Đối với dự án Luật Nhà ở, Thủ tướng cho rằng cần tiếp tục đổi mới tư duy về quyền có nơi ở của bắt buộc phải có sở hữu nhà, có nhà sang là có nơi lâu dài.

Để làm được điều này, phát triển nhà ở cho thuê và nhà ở xã hội phải được ưu tiên. Đối với nhà ở cho thuê, Nhà nước có thể đầu tư và cho thuê, hoặc huy động nguồn lực xã hội tham gia đầu tư các dự án nhà ở cho thuê dài hạn, đồng thời có cam kết rõ ràng để người dân yên tâm.

Đối tượng thụ hưởng rất rộng, công nhân, người lao động, học sinh, sinh viên, cán bộ, công chức và lực lượng vũ trang…đều có nhu cầu về nhà ở cho thuê.

Về thời hạn sử dụng nhà chung cư, Thủ tướng cho rằng cần gắn với niên hạn công trình, đồng thời phải bảo vệ đầy đủ quyền tài sản hợp pháp của người dân.

Không có nhà nào có thể ở vĩnh viễn. Khi kiểm định an toàn, nếu chung cư còn đảm bảo an toàn, có thể tiếp tục sử dụng. Trường hợp không bảo đảm an toàn, phải có phương án cải tạo, xây mới.

Thủ tướng nhấn mạnh, khi hết thời hạn, công trình phải xây dựng lại không có nghĩa quyền tài sản của người dân bị mất đi. Nội dung này cần được quy định rõ, công khai, minh bạch để người dân hiểu.

Đối với dự án Luật Kinh doanh bất động sản, Thủ tướng nhấn mạnh yêu cầu xây dựng thị trường công khai, minh bạch, ổn định và bền vững.

Việc khuyến khích giao dịch qua sàn, thanh toán qua ngân hàng, hạn chế giao dịch bằng tiền mặt cũng cần được quy định cụ thể tại dự án Luật.

Đồng thời cần xây dựng, vận hành hệ thống thông tin bất động sản kết nối, liên thông, chia sẻ với các cơ sở dữ liệu quốc gia về dân cư và cơ sở dữ liệu chuyên ngành về quy hoạch, thuế, công chứng, ngân hàng, bất động sản.

Thủ tướng cũng nhấn mạnh cần có cơ chế cụ thể hóa để bảo vệ thị trường bất động sản, điều tiết thị trường, nghiên cứu cơ chế bảo vệ các bên yếu thế trong các hợp đồng kinh doanh bất động sản, hoàn thiện hợp đồng mẫu và bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng.