Trao quyền tự công bố phải đi cùng trách nhiệm pháp lý tương xứng

Qua nghiên cứu dự thảo Luật và báo cáo giải trình, tiếp thu của cơ quan soạn thảo, đại biểu tập trung góp ý 3 nội dung liên quan đến công bố thông tin sản phẩm thức ăn chăn nuôi, trao đổi quốc tế nguồn gen giống vật nuôi và tự công bố lưu hành giống cây trồng.

Một lần khai báo, nhiều cơ quan cùng sử dụng

Góp ý khoản 4 Điều 3 dự thảo Luật sửa đổi Điều 33 Luật Chăn nuôi về công bố thông tin sản phẩm thức ăn chăn nuôi, ĐBQH Nguyễn Thị Minh Tú tán thành việc chuyển sang cơ chế tự công bố để giảm thủ tục và chi phí cho doanh nghiệp. Tuy nhiên, đại biểu cho rằng, quy định hiện nay còn một điểm cần xử lý rõ.

Theo Luật Tiêu chuẩn và quy chuẩn kỹ thuật, doanh nghiệp đã phải thực hiện các nghĩa vụ về tiêu chuẩn, hợp chuẩn, hợp quy trên Cơ sở dữ liệu quốc gia về tiêu chuẩn, đo lường, chất lượng; trong khi Điều 33 lại yêu cầu tiếp tục công bố trên Cổng thông tin của Bộ Nông nghiệp và Môi trường. Báo cáo thẩm tra cũng xác định nguy cơ doanh nghiệp phải thực hiện hai lần trên hai hệ thống thông tin khác nhau.

Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Hồng Diên điều hành phiên họp, chiều 12/8. Ảnh: Hồ Long

Trong khi đó, Luật Chuyển đổi số quy định nguyên tắc cung cấp thông tin một lần, xây dựng dữ liệu dùng chung và kết nối với Cổng Dịch vụ công quốc gia.

Đại biểu cho biết, Bộ đã tiếp thu theo hướng hoàn thiện phần mềm để liên thông dữ liệu, để thông tin trùng lặp chỉ phải công bố một lần. ĐBQH Nguyễn Thị Minh Tú cho rằng: đây là hướng xử lý đúng, nhưng không nên chỉ giải quyết bằng giải pháp phần mềm.

“Phần mềm có thể thay đổi, quyền của doanh nghiệp không phải khai lại phải được bảo đảm bằng quy phạm pháp luật”, đại biểu nhấn mạnh và đề nghị bổ sung trong Luật nguyên tắc “một lần khai báo, nhiều cơ quan cùng sử dụng”.

Bên cạnh đó, đại biểu cho rằng: không nên ghi cứng trong Luật “trên Cổng thông tin điện tử của Bộ Nông nghiệp và Môi trường”, mà thay bằng “trên hệ thống thông tin chuyên ngành về chăn nuôi”.

Một vấn đề khác được ĐBQH Nguyễn Thị Minh Tú đặt ra là quyền tự công bố chưa đi cùng trách nhiệm pháp lý tương xứng. Báo cáo tiếp thu cho biết dự thảo Nghị định đã quy định doanh nghiệp tự chịu trách nhiệm về chất lượng và an toàn. Tuy nhiên, theo đại biểu, khi Luật trao quyền tự công bố, tự thay đổi thì phải có cụm “tự chịu trách nhiệm trước pháp luật”.

ĐBQH Nguyễn Thị Minh Tú đề nghị sửa Điều 33 theo hướng: hệ thống công bố thức ăn chăn nuôi phải kết nối, chia sẻ với các cơ sở dữ liệu quốc gia về tiêu chuẩn, đo lường, chất lượng và các cơ sở dữ liệu liên quan; dữ liệu Nhà nước đã có thì doanh nghiệp không phải kê khai, cung cấp lại.

Đồng thời, bổ sung rõ chủ thể tự công bố phải chịu trách nhiệm trước pháp luật về tính chính xác, kịp thời của thông tin và việc hậu kiểm phải thực hiện theo mức độ rủi ro, truy xuất nguồn gốc và lịch sử tuân thủ.

Phân quyền trao đổi nguồn gen phải gắn với bảo tồn và lợi ích quốc gia

Góp ý khoản 1 Điều 3 sửa đổi khoản 2 Điều 15 Luật Chăn nuôi liên quan đến trao đổi quốc tế nguồn gen giống vật nuôi, ĐBQH Nguyễn Thị Minh Tú cho biết: dự thảo chuyển thẩm quyền chấp thuận việc trao đổi quốc tế nguồn gen giống vật nuôi thuộc Danh mục cấm xuất khẩu và nguồn gen quý, hiếm của Việt Nam cho bên thứ ba từ Bộ trưởng Bộ Nông nghiệp và Môi trường về Chủ tịch UBND cấp tỉnh nơi lưu giữ nguồn gen.

Theo đại biểu, đây là chủ trương phân quyền phù hợp, nhưng cần quy định chặt hơn vì đối tượng ở đây là nguồn gen thuộc Danh mục cấm xuất khẩu và nguồn gen quý, hiếm của Việt Nam.

ĐBQH Nguyễn Thị Minh Tú (Nghệ An) phát biểu. Ảnh: Hồ Long

Trên cơ sở đó, ĐBQH Nguyễn Thị Minh Tú đề nghị làm rõ 3 nội dung: Một là, quy định việc chấp thuận theo Luật Chăn nuôi không thay thế nghĩa vụ về tiếp cận nguồn gen, chia sẻ lợi ích theo Luật Đa dạng sinh học, tránh chồng chéo hoặc bỏ sót thủ tục. Hai là, bổ sung trong Luật nguyên tắc bảo đảm bảo tồn nguồn gen, đa dạng sinh học, an toàn sinh học và lợi ích quốc gia, thay vì đưa vào Thông tư.Ba là, quyết định của địa phương phải được cập nhật vào cơ sở dữ liệu quốc gia để Trung ương theo dõi thống nhất.

Do đó, đại biểu đề nghị bổ sung khoản 2 Điều 15 theo hướng: việc chấp thuận phải bảo đảm yêu cầu bảo tồn nguồn gen, an toàn sinh học và lợi ích quốc gia; quyết định phải được cập nhật vào cơ sở dữ liệu quốc gia về nguồn gen giống vật nuôi; đồng thời xác định rõ việc chấp thuận này không thay thế các nghĩa vụ theo pháp luật về đa dạng sinh học và pháp luật có liên quan.

Làm rõ trách nhiệm sau tự công bố lưu hành giống cây trồng

Góp ý khoản 2 Điều 1 sửa Điều 17 Luật Trồng trọt về tự công bố lưu hành giống cây trồng, ĐBQH Nguyễn Thị Minh Tú cho biết, dự thảo hiện chỉ quy định tổ chức, cá nhân tự công bố lưu hành giống cây trồng và chịu trách nhiệm về tính đầy đủ, chính xác của thông tin.

Đại biểu cho rằng, hướng sửa đổi này là phù hợp, nhưng mới quy định trách nhiệm tại thời điểm công bố, chưa làm rõ trách nhiệm sau công bố.

Báo cáo tiếp thu đã phản hồi khá đầy đủ về lưu giữ hồ sơ, xử lý trường hợp hệ thống gặp sự cố và trách nhiệm khi thông tin không đúng. Bộ dự kiến xử lý trong Thông tư; đồng thời khẳng định tự công bố không loại trừ trách nhiệm quản lý nhà nước và trách nhiệm bồi thường khi gây thiệt hại.

Tuy nhiên, ĐBQH Nguyễn Thị Minh Tú đề nghị không để toàn bộ phần trách nhiệm ở Thông tư. Nội dung chi tiết có thể để dưới luật, nhưng 4 trách nhiệm cần được quy định trong Luật: tự chịu trách nhiệm; lưu giữ bằng chứng; cập nhật thay đổi; chịu hậu quả khi thông tin sai hoặc giống không còn đáp ứng nội dung công bố.

Do đó, đại biểu đề xuất sửa khoản 1 Điều 17 theo hướng: tổ chức, cá nhân tự công bố lưu hành giống cây trồng và chịu trách nhiệm về tính đầy đủ, chính xác của thông tin đã công bố; có trách nhiệm lưu giữ hồ sơ, cập nhật thông tin khi có thay đổi và thực hiện các biện pháp khắc phục, thu hồi theo quy định.

Đối với tiêu chí hậu kiểm, tần suất, phương thức lưu trữ và sự cố kỹ thuật, đại biểu Nguyễn Thị Minh Tú đề nghị giao Chính phủ hoặc Bộ quy định.