Chủ tịch Quốc hội: Làm luật phải tốt từ văn bản đến cuộc sống

Đạo luật gốc phải là đạo luật mẫu mực

Sáng 23/10, tại phiên thảo luận Tổ 2 (Đoàn đại biểu Quốc hội TP. Hồ Chí Minh), cho ý kiến về dự án Luật Ban hành văn bản quy phạm pháp luật (sửa đổi), Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn khẳng định, đạo luật này có vị trí đặc biệt quan trọng, quyết định chất lượng của toàn bộ hệ thống pháp luật.

Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn thảo luận tại tổ.

“Luật Ban hành văn bản quy phạm pháp luật là luật về làm luật. Đây là đạo luật gốc, quyết định chất lượng của cả hệ thống pháp luật. Sửa đúng thì cả hệ thống được lợi, sửa chưa chuẩn thì cái giá phải trả sẽ nhân lên ở hàng trăm đạo luật khác”, Chủ tịch Quốc hội nhấn mạnh.

Ghi nhận Chính phủ và cơ quan soạn thảo đã nghiêm túc tiếp thu, chỉnh lý nhiều nội dung theo kết luận của Ủy ban Thường vụ Quốc hội và ý kiến thẩm tra, Chủ tịch Quốc hội cho rằng, dự thảo vẫn còn những vấn đề lớn cần tiếp tục nghiên cứu, hoàn thiện. Yêu cầu đặt ra với đạo luật gốc rất rõ: chuẩn xác về thẩm quyền, chặt chẽ về quy trình, rõ ràng về trách nhiệm.

Rút gọn thủ tục không có nghĩa là rút gọn trách nhiệm

Dự thảo luật đang có đề xuất lược bỏ một số khâu trong quy trình xây dựng chính sách, giảm yêu cầu về báo cáo tổng kết, rà soát và đánh giá tác động, Chủ tịch Quốc hội cho rằng, các nội dung này cần được cân nhắc kỹ.

Những dự án luật có tác động lớn đến kinh tế - xã hội và đời sống Nhân dân cần được đánh giá tác động chính sách đầy đủ, lấy ý kiến chuyên gia, nhà khoa học và đối tượng chịu tác động. Với các đạo luật liên quan trực tiếp đến quyền, lợi ích của người dân như đất đai, hình sự, việc lấy ý kiến phải rộng rãi, khoa học, khách quan và thực chất.

“Rút gọn thủ tục không có nghĩa là rút gọn trách nhiệm”, Chủ tịch Quốc hội nhấn mạnh và đề nghị tiếp tục duy trì thẩm định chính sách; nghiên cứu quy trình “hai trong một” nhưng phải bảo đảm chất lượng; quy định rõ tiêu chí áp dụng thủ tục rút gọn để tránh lạm dụng việc đi tắt.

Dự án nào chưa đánh giá đủ tác động, chưa làm rõ đối tượng chịu ảnh hưởng và hệ quả phát sinh thì chưa trình Quốc hội thông qua. “Không đánh đổi chất lượng để lấy tốc độ”, Chủ tịch Quốc hội khẳng định.

Từ tốt trên văn bản đến tốt trong cuộc sống

Về yêu cầu đổi mới công tác xây dựng và tổ chức thi hành pháp luật trong giai đoạn mới, Chủ tịch Quốc hội đánh giá, khi điểm nghẽn thể chế về cơ bản đã được tháo gỡ, khâu yếu cần tập trung khắc phục là tổ chức thực thi. Quy định đã rõ thì các cơ quan không thể tiếp tục viện dẫn vướng mắc pháp luật để giải thích cho hạn chế trong thực hiện.

Chủ tịch Quốc hội nhấn mạnh: “Người dân còn phải chạy theo thủ tục thì chưa phải là cải cách”.

“Lần này không nhằm vào làm luật nhanh hơn nữa, mà nhằm vào làm luật tốt hơn, ổn định hơn, đi từ tốt trong văn bản đến tốt trong cuộc sống”, Chủ tịch Quốc hội nêu và đề nghị lấy tiêu chí này làm thước đo xuyên suốt khi xem xét từng điều khoản của dự án luật và các dự án luật trình Quốc hội thời gian tới.

Yêu cầu nâng cao trách nhiệm giải trình, tiếp thu ý kiến đại biểu, Chủ tịch Quốc hội lưu ý: “Không thể chỉ ghi nhận ý kiến đại biểu Quốc hội là đúng, là hay nhưng cuối cùng vẫn đề nghị giữ nguyên như dự thảo”. Mỗi ý kiến phải được nghiên cứu, giải trình thấu đáo, làm rõ nội dung tiếp thu hoặc không tiếp thu. Với những vấn đề còn ý kiến khác nhau, cơ quan soạn thảo phối hợp với Ủy ban Pháp luật và Tư pháp xây dựng phương án cụ thể, báo cáo Ủy ban Thường vụ Quốc hội trước khi trình Quốc hội quyết định.

Đồng tình với đề xuất kéo dài hiệu lực các văn bản ban hành theo cơ chế đặc biệt đến 31/12/2027 để tránh khoảng trống pháp lý, Chủ tịch Quốc hội yêu cầu, quy định rõ chỉ gia hạn một lần. Phải xác định danh mục nghị quyết được kéo dài, chấm dứt hiệu lực những nghị quyết đã được luật hóa, giao rõ cơ quan chủ trì, thời hạn hoàn thành và trách nhiệm báo cáo.

Bộ, ngành nào chậm tiến độ, người đứng đầu phải giải trình. “Gia hạn là để hoàn thành, chứ không phải để kéo dài”, Chủ tịch Quốc hội yêu cầu.

Chủ tịch Quốc hội cũng lưu ý, có quy định vừa ban hành đã phải sửa hoặc tạm ngưng do chi phí tuân thủ lớn, quy định chuyển tiếp không khả thi. Có thủ tục đã bãi bỏ trên giấy nhưng chưa được cập nhật vào cơ sở dữ liệu quốc gia, chưa tái cấu trúc trên quy trình điện tử, khiến người dân, doanh nghiệp vẫn gặp khó.

“Người dân còn phải chạy theo thủ tục thì chưa phải là cải cách”, Chủ tịch Quốc hội nhấn mạnh và đề nghị, đo hiệu quả cải cách bằng thời gian, chi phí thực tế người dân, doanh nghiệp tiết kiệm được và mức độ hài lòng của họ, thay vì đếm số thủ tục cắt giảm hay số nghị quyết ban hành.