Những ngày qua, quy định trong dự thảo Luật Hiến, lấy, ghép mô, bộ phận cơ thể người và hiến, lấy xác (sửa đổi) thu hút nhiều ý kiến trên mạng xã hội. Nhiều người bày tỏ lo ngại về khả năng nhận thức của trẻ em đối với vấn đề hiến mô tạng và việc các em có thể chưa hiểu đầy đủ ý nghĩa của nội dung được lấy ý kiến.
Trước những ý kiến quan tâm đến các quy định liên quan đến người dưới 18 tuổi trong Dự thảo Luật Hiến, lấy, ghép mô, bộ phận cơ thể người và hiến, lấy xác sửa đổi; GS.TS. Trần Minh Điển, Giám đốc Bệnh viện Nhi Trung ương, Chủ tịch Hội Nhi khoa Việt Nam, cho rằng cần nhìn nhận vấn đề trên cơ sở khoa học, pháp lý và đạo đức y học.
Bộ Y tế khằng định dự thảo Luật nhằm tạo cơ sở pháp lý để xem xét những trường hợp hiến mô, tạng phù hợp, đi kèm các điều kiện bảo vệ chặt chẽ.
Bộ Y tế khẳng định tuyệt đối không lấy thận, gan, tim, phổi hay bất kỳ bộ phận cơ thể lành nào của trẻ đang sống. Việc hoàn thiện chính sách về hiến, lấy, ghép mô và bộ phận cơ thể người phải đặt sự an toàn, quyền và lợi ích tốt nhất của trẻ em lên hàng đầu.
Những ngày qua, dư luận xã hội có nhiều ý kiến xung quanh đề xuất người dưới 18 tuổi được quyền hiến mô, bộ phận cơ thể sau khi chết não, chết tuần hoàn.
Trong quá trình xây dựng và trình Dự án Luật Hiến, lấy, ghép mô, bộ phận cơ thể người và hiến, lấy xác (sửa đổi), Ban soạn thảo đã nhận được sự quan tâm rộng rãi của đại biểu Quốc hội, chuyên gia và người dân. Bên cạnh nhiều ý kiến đồng tình, có những ý kiến băn khoăn về các quy định liên quan đến người dưới 18 tuổi.
Đối với người dưới 18 tuổi, dự thảo Luật Hiến, lấy, ghép mô, bộ phận cơ thể người và hiến, lấy xác (sửa đổi) phân biệt rõ việc hiến khi còn sống và hiến sau khi qua đời, đây là 2 trường hợp khác nhau về bản chất.
Trước những lo ngại về đề xuất cho phép người dưới 18 tuổi hiến mô, bộ phận cơ thể, Bộ Y tế đã lên tiếng làm rõ các quy định nhằm tránh hiểu nhầm, nhấn mạnh nguyên tắc bảo đảm lợi ích tốt nhất của trẻ em.
Ban soạn thảo khẳng định, việc hoàn thiện chính sách về hiến, lấy, ghép mô, bộ phận cơ thể người phải đặt sự an toàn, quyền và lợi ích tốt nhất của trẻ em lên hàng đầu.
Trên mạng xã hội nhiều ngày qua ghi nhận ý kiến lo ngại của không ít phụ huynh về việc lấy ý kiến của trẻ em từ 7 đến dưới 18 tuổi về những nội dung mới trong dự thảo Luật Hiến, lấy, ghép mô, bộ phận cơ thể người và hiến, lấy xác.
Việc đưa người dưới 18 tuổi vào phạm vi điều chỉnh của một số quy định trong dự thảo Luật Hiến, lấy, ghép mô, bộ phận cơ thể người và hiến, lấy xác (sửa đổi) đang thu hút sự quan tâm của dư luận, với những cách hiểu khác nhau về mục đích và điều kiện áp dụng. Trước những lo ngại trên mạng xã hội về nguy cơ mua bán mô, bộ phận cơ thể người, kể cả ở trẻ em, Ban soạn thảo cho rằng đây là mối quan tâm chính đáng.
Bộ Y tế khẳng định, dự thảo Luật Hiến, lấy, ghép mô, bộ phận cơ thể người và hiến, lấy xác (sửa đổi) không khuyến khích trẻ em hiến tạng mà hướng tới mở rộng cơ hội cứu chữa người bệnh, đồng thời bảo đảm an toàn và quyền lợi của trẻ em.
ĐBQH đề nghị hoàn thiện quy định về hiến, ghép mô, tạng, bảo đảm tính tự nguyện, minh bạch, công bằng và tôn trọng nguyện vọng người hiến.
Trước những lo ngại về đề xuất cho phép người dưới 18 tuổi hiến mô, bộ phận cơ thể, GS.TS Trần Minh Điển, Giám đốc Bệnh viện Nhi Trung ương, cho rằng cần phân biệt rõ các trường hợp hiến khi còn sống và sau khi qua đời, đồng thời đặt quyền lợi, sự an toàn của trẻ em lên hàng đầu.
Giải đáp lo ngại về đề xuất người dưới 18 tuổi hiến tạng, GS.TS Trần Minh Điển, Giám đốc Bệnh viện Nhi Trung ương, nhấn mạnh: Pháp luật tuyệt đối không cho phép lấy tạng của trẻ đang sống. Mọi quy định liên quan đến hiến mô tái sinh hay hiến tạng sau chết não đều được xây dựng với nguyên tắc tối thượng là bảo vệ an toàn cho trẻ em.
Về dự thảo này, dư luận quan tâm là hoàn toàn đúng, bức xúc cũng có thể thông cảm được, vì liên quan đến trẻ em và những câu chuyện bắt cóc, bán nội tạng... luôn làm chúng ta vô cùng lo lắng.
Trong thực tiễn nhi khoa, có nhiều trẻ mắc suy tim, suy gan, suy thận giai đoạn cuối mà ghép tạng là giải pháp điều trị cần thiết để duy trì sự sống.
Sau gần 20 năm thực hiện, Luật Hiến, lấy, ghép mô, bộ phận cơ thể người và hiến lấy xác năm 2006 đang được sửa đổi để trình, xem xét thông qua tại kỳ họp thứ hai, Quốc hội khóa XVI nhằm đáp ứng yêu cầu thực tiễn. Đây không chỉ là dự án luật về kỹ thuật y học mà còn liên quan trực tiếp đến quyền con người, quyền tự quyết đối với cơ thể, quyền được chăm sóc sức khỏe, đạo đức y sinh và trách nhiệm của Nhà nước trong việc bảo vệ sự sống. Bởi vậy, các quy định trong Luật cần đáp ứng yêu cầu về tính nhân văn, chặt chẽ và khả thi.
Ngày 21/10, Bệnh viện TWQĐ 108 làm việc với đoàn chuyên gia hiến, ghép tạng Tây Ban Nha và đại diện Trung tâm Điều phối Quốc gia về ghép bộ phận cơ thể người, trao đổi kinh nghiệm, hoàn thiện quy trình và thúc đẩy hợp tác nâng cao hiệu quả hiến, ghép tạng tại Việt Nam.
Ngăn ngừa trục lợi trong hoạt động hiến, ghép mô, bộ phận cơ thể người; bảo đảm khả năng tiếp cận điều trị tại địa bàn khó khăn và trách nhiệm cung ứng thuốc đạt tiêu chuẩn... Đây là những vấn đề được các đại biểu Quốc hội nêu tại phiên thảo luận Tổ 4, sáng 21/10.
Tiếp tục chương trình Kỳ họp thứ 2, Quốc hội khóa XVI, tại buổi thảo luận Tổ vào sáng 21-10, các đại biểu Đoàn Đại biểu Quốc hội (ĐBQH) Tổ 10 gồm Đoàn ĐBQH 2 tỉnh Đồng Tháp và Nghệ An đã đóng góp nhiều ý kiến sâu sắc, sát với thực tiễn đời sống đối với các dự án luật quan trọng về y tế, xã hội và quyền của người khuyết tật.
Sáng 21/10, góp ý thảo luận tại Tổ 1, Đoàn ĐBQH TP Hà Nội về các dự án luật liên quan đến trẻ em, người khuyết tật, y tế và hiến, ghép mô, bộ phận cơ thể người, các ĐBQH đề nghị việc đăng ký hiến mô, bộ phận cơ thể người và hiến xác trực tuyến trên nền tảng số cần thông qua cơ chế xác thực sinh trắc học hoặc chữ ký số cá nhân trên ứng dụng định danh quốc gia.
Thảo luận tại tổ, Bộ trưởng Bộ Y tế Đào Hồng Lan giải trình nhiều nội dung về thuốc lá, hiến mô tạng, dược, trẻ em, đấu thầu thuốc tại 6 luật ngành Y tế và cam kết tiếp thu ý kiến đại biểu.
Ngày 21-10, tại phiên thảo luận, các đại biểu Quốc hội (ĐBQH) tỉnh Thái Nguyên đóng góp nhiều ý kiến nhằm hoàn thiện dự thảo Luật về hiến, lấy, ghép mô, bộ phận cơ thể người và hiến xác; đồng thời đề xuất làm rõ các quy định liên quan đến mở rộng đối tượng tham gia bảo hiểm xã hội bắt buộc và bảo đảm quyền lợi của người khuyết tật.
Góp ý vào dự thảo Luật về hiến, lấy, ghép mô, bộ phận cơ thể người và hiến, lấy xác, Phó Trưởng đoàn chuyên trách Đoàn ĐBQH tỉnh Gia Lai Siu Hương đề nghị bổ sung cơ chế bảo vệ quyền lợi của người hiến dưới 18 tuổi và rà soát các quy định, bảo đảm tính thống nhất, khả thi khi thực hiện.
Sáng 21/10, tiếp tục chương trình Kỳ họp thứ 2, Quốc hội nghe trình bày tờ trình, báo cáo thẩm tra và thảo luận tại tổ về nhiều dự án luật quan trọng liên quan đến y tế, lao động, bảo hiểm xã hội và thực hiện dân chủ ở cơ sở.
Góp ý vào dự án Luật Hiến, lấy, ghép mô, bộ phận cơ thể người và hiến, lấy xác (sửa đổi), tại Tổ 4 sáng 21/10, ĐBQH Lê Hoàng Hải (TP. Đồng Nai) đề nghị cần nghiên cứu, thiết kế chính sách này theo hướng khuyến khích lòng nhân ái, bảo đảm quyền tự nguyện và ghi nhận sự đóng góp của người hiến và của cả gia đình người hiến. Đồng thời, tính toán kỹ lưỡng về điều kiện cho phép người nước ngoài có thẻ tạm trú còn thời hạn được đăng ký vào danh sách chờ ghép quốc gia.
Sáng 21-10, sau khi nghe tờ trình và thẩm tra về Dự án Luật Hiến, lấy, ghép mô, bộ phận cơ thể người và hiến, lấy xác (sửa đổi), các đại biểu Quốc hội đã thảo luận tại tổ về nội dung này.
Góp ý vào dự án Luật Hiến, lấy, ghép mô, bộ phận cơ thể người và hiến, lấy xác (sửa đổi) tại phiên thảo luận tổ sáng 21/10, ĐBQH Lã Thanh Tân (TP. Hải Phòng) đề nghị: cần làm rõ ranh giới giữa hoạt động hiến, ghép vì mục đích nhân đạo với hoạt động khai thác, thương mại hóa mô, tế bào và các sản phẩm có nguồn gốc từ cơ thể người; thiết kế cơ chế bảo vệ đặc biệt đối với người chưa thành niên...
Sáng 21/10, tại Kỳ họp thứ Hai, Quốc hội khoá XVI, Tổ thảo luận số 12 tiến hành thảo luận về 3 dự án luật liên quan đến hiến, ghép mô, bộ phận cơ thể người; sửa đổi, bổ sung một số điều của các luật trong lĩnh vực trẻ em, y tế, dược, người cao tuổi, người khuyết tật, bảo hiểm y tế và phòng, chống tác hại của thuốc lá.
Trước đề xuất lấy tạng sau khi chết tuần hoàn, Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Khắc Định yêu cầu làm rõ cơ sở pháp lý.
Sáng 21/10, thảo luận tại Tổ 12 gồm Đoàn ĐBQH các tỉnh Phú Thọ và Cà Mau về dự án Luật Hiến, lấy, ghép mô, bộ phận cơ thể người và hiến, lấy xác (sửa đổi), một số đại biểu đề nghị Chính phủ, Bộ Y tế quan tâm bố trí nguồn lực, đầu tư nghiên cứu khoa học, từng bước phát triển mô nhân tạo nhằm bổ sung nguồn thay thế, đáp ứng nhu cầu điều trị trong tương lai.
Ngày 21/10, tiếp tục chương trình Kỳ họp thứ Hai, Quốc hội khóa XVI, Quốc hội nghe trình bày các tờ trình, báo cáo thẩm tra một số dự án Luật và tiến hành thảo luận ở Tổ.
Chính phủ đề xuất cho phép người dưới 18 tuổi được hiến bộ phận cơ thể sau khi chết não, chết tuần hoàn nhưng phải đăng ký hiến hoặc có nguyện vọng trước khi chết và được người đại diện đồng ý.
Bộ trưởng Đào Hồng Lan nhấn mạnh yêu cầu khuyến khích hiến tạng, kiểm soát chặt chẽ các điều kiện, phòng ngừa nguy cơ lạm dụng.
ĐBQH Hứa Đức Việt (Lạng Sơn) đề nghị khôi phục quy định phối hợp với cơ quan pháp y trước khi lấy tạng từ người có dấu hiệu liên quan vụ án, tránh nguy cơ mất chứng cứ hoặc bị lợi dụng để che giấu hành vi phạm tội.
Sáng 21/10, Đoàn đại biểu Quốc hội (ĐBQH) tỉnh do đồng chí Trần Vũ Khiêm, Phó Bí thư Thường trực Tỉnh ủy, Trưởng đoàn ĐBQH tỉnh dẫn đầu tiếp tục thảo luận tại tổ về các dự án luật.
Cho rằng, cần chặt chẽ, thận trọng khi mở rộng quy định cho phép lấy tạng sau khi chết tuần hoàn, Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Khắc Định, đề nghị cơ quan soạn thảo cần lý giải rõ hơn về nội dung này. Đồng thời, có thể giao Chính phủ hoặc Bộ Y tế quy định quy trình chuyên môn về lấy mô, bộ phận cơ thể người sau khi chết não và sau khi chết tuần hoàn để hướng dẫn các bác sĩ, các bệnh viện yên tâm thực hiện, tránh tiêu cực.
Thảo luận tại Tổ 13 (Đoàn ĐBQH các tỉnh Thanh Hóa, Gia Lai) về dự án Luật Hiến, lấy, ghép mô, bộ phận cơ thể người và hiến, lấy xác (sửa đổi), ĐBQH Phan Thị Thùy Linh đề nghị làm rõ ranh giới giữa chi phí chuyên môn và hoạt động thương mại; đồng thời, thiết lập cơ chế kiểm chứng độc lập nhằm bảo đảm tính tự nguyện, bảo vệ người hiến, nhất là người chưa thành niên và người hiến sống.
Đánh giá dự án Luật Hiến, lấy, ghép mô, bộ phận cơ thể người và hiến, lấy xác (sửa đổi) mang ý nghĩa nhân văn sâu sắc, Ủy ban Văn hóa và Xã hội của Quốc hội đề nghị tiếp tục rà soát kỹ các quy định liên quan đến người chưa thành niên, bảo đảm ý chí tự nguyện của người hiến, đồng thời kiểm soát chặt hoạt động thương mại và minh bạch trong điều phối mô, tạng.
Thảo luận tại tổ, sáng 21/10 về dự án Luật Hiến, lấy, ghép mô, bộ phận cơ thể người và hiến, lấy xác (sửa đổi), đại biểu Quốc hội (ĐBQH) Nguyễn Minh Tuấn (Phú Thọ) quan tâm Điều 13 về điều kiện đối với người hiến, nhận tinh trùng, noãn, phôi, đặc biệt là quy định tại điểm c khoản 1 về việc hiến và nhận tinh trùng, hiến và nhận phôi được thực hiện trên nguyên tắc vô danh giữa người hiến và người nhận.
Đại biểu Trần Văn Lâm cho rằng, công tác tuyên truyền, vận động hiến mô, tạng cần trở thành hoạt động thường xuyên, lâu dài, phù hợp với điều kiện thực tế của từng địa phương, thay vì chỉ thực hiện theo từng đợt hoặc phong trào.
Đại biểu Trần Thị Nhị Hà đề nghị tôn trọng ý nguyện hiến tạng đã đăng ký, đồng thời quy định rõ cách xử lý khi người thân có ý kiến trái chiều, tránh ách tắc trong thời điểm cấp bách.
Thảo luận tại Tổ 13 (Đoàn ĐBQH các tỉnh Thanh Hóa, Gia Lai) sáng 21/10 về các dự án luật thuộc lĩnh vực y tế, lao động, bảo hiểm xã hội, ĐBQH Lê Văn Cường kiến nghị tiếp tục hoàn thiện các quy định về quản lý thiết bị y tế, giá dịch vụ và cung ứng thuốc tại cơ sở y tế. Bên cạnh đó, đại biểu kiến nghị bổ sung chính sách hỗ trợ bảo hiểm y tế cho thân nhân người hiến mô, tạng sau khi chết não, chết tuần hoàn, qua đó khuyến khích nghĩa cử hiến tạng, mở rộng cơ hội cứu sống người bệnh.
Ủy ban Văn hóa và Xã hội của Quốc hội ghi nhận ý nghĩa nhân văn, nhân đạo của chính sách; tuy nhiên, do người dưới 18 tuổi, đặc biệt là trẻ em cần được bảo vệ đặc biệt, nên cần đánh giá kỹ các tác động tâm lý, đạo đức, xã hội và nguy cơ lợi dụng quan hệ phụ thuộc để gây áp lực, cưỡng ép hiến mô, bộ phận cơ thể.
ĐBQH Nguyễn Thành Đồng (Hà Tĩnh) đề nghị quy định rõ người có quyền đồng ý hiến tạng sau khi người hiến qua đời, cách xử lý khi các thành viên gia đình bất đồng, đồng thời làm rõ tiêu chí ưu tiên đối với người chờ ghép.
Sáng 21/10, tiếp tục chương trình Kỳ họp thứ hai, Quốc hội khoá XVI, dưới sự chủ trì của Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn và điều hành của Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Thị Thanh, các đại biểu nghe Bộ trưởng Bộ Y tế Đào Hồng Lan, thừa ủy quyền của Thủ tướng Chính phủ trình bày tờ trình dự án Luật Hiến, lấy, ghép mô, bộ phận cơ thể người và hiến, lấy xác (sửa đổi); Chủ nhiệm Ủy ban Văn hóa và Xã hội của Quốc hội Nguyễn Đắc Vinh trình bày báo cáo thẩm tra về dự án Luật này.
Sáng 21/10, tiếp tục chương trình Kỳ họp thứ hai, Quốc hội khóa XVI, thừa ủy quyền của Thủ tướng Chính phủ, Bộ trưởng Bộ Y tế Đào Hồng Lan trình bày Tờ trình về dự án Luật Hiến, lấy, ghép mô, bộ phận cơ thể người và hiến, lấy xác (sửa đổi). Dự án Luật có ý nghĩa nhân văn sâu sắc, liên quan trực tiếp đến quyền con người.
Bộ trưởng Bộ Y tế Đào Hồng Lan cho biết dự thảo Luật Hiến, lấy, ghép mô, bộ phận cơ thể người và hiến, lấy xác (sửa đổi) lần này gồm 7 chương, 39 điều với 4 nhóm chính sách lớn trọng tâm.
Dự thảo luật mới đề xuất quy định mở rộng nguồn hiến mô, bộ phận cơ thể để tăng cơ hội được ghép cho người bệnh.
Sáng 21/10, dưới sự chủ trì của Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn và sự điều hành của Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Thị Thanh, Quốc hội đã nghe Tờ trình và Báo cáo thẩm tra dự án Luật Hiến, lấy, ghép mô, bộ phận cơ thể người và hiến, lấy xác (sửa đổi).
Theo Bộ trưởng Bộ Y tế Đào Hồng Lan, dự án Luật Hiến, lấy, ghép mô, bộ phận cơ thể người và hiến, lấy xác (sửa đổi) mở rộng nguồn hiến gắn với kiểm soát chặt chẽ điều kiện người hiến. Trong đó, người dưới 18 tuổi được hiến mô tái sinh khi còn sống: người từ đủ 15 tuổi đến dưới 18 tuổi hiến cho người là thành viên gia đình; người dưới 15 tuổi hiến cho cha, mẹ, anh, chị, em ruột.
Chính phủ đề xuất cho phép người dưới 18 tuổi được hiến bộ phận cơ thể sau khi chết nhưng phải đăng ký hiến trước khi chết và được người đại diện đồng ý.
Dự án Luật Hiến, lấy, ghép mô, bộ phận cơ thể người và hiến, lấy xác (sửa đổi) bổ sung các quy định người vợ được nhận tinh trùng của người chồng đã chết, chết não, chết tuần hoàn hoặc phôi của chính hai vợ chồng để sinh con.
Chính phủ đề xuất cho trẻ dưới 15 tuổi hiến mô tái sinh cứu bố mẹ, anh chị em ruột khi không có người hiến trưởng thành phù hợp và đáp ứng các điều kiện theo luật.
Các dự án luật tập trung hoàn thiện chính sách y tế, mở rộng cơ hội hiến ghép mô tạng và tăng cường quản lý thuốc.
Nghiêm cấm lấy mô, bộ phận cơ thể ở người sống dưới 18 tuổi, trừ 3 trường hợp, đồng thời bổ sung quy định về phạm nhân có nguyện vọng hiến mô, bộ phận cơ thể người…
Ghép tạng Việt Nam đạt nhiều tiến bộ về kỹ thuật, làm chủ các kỹ thuật phức tạp như ghép tim, gan, phổi và thận. Tuy nhiên, nguồn tạng hiến còn hạn chế. Việc sửa đổi Luật Hiến, lấy, ghép mô, bộ phận cơ thể người và hiến, lấy xác được kỳ vọng tháo gỡ vướng mắc, mở rộng nguồn hiến và hoàn thiện hành lang pháp lý.